İngilis dili, Morfologiya (morphology)

Əvəzliklərin növləri

Dərslik: İngilis dili, 11-ci sinif, «Grammar B: An included Wh question», səh. 14
Dərslik: İngilis dili, 10-cu sinif, «Grammar A: Adjective clauses», səh. 12
Dərslik: İngilis dili, 8-ci sinif, «Grammar A: Quantifiers: a few, a little, no, none, all», səh. 48
Dərslik: İngilis dili, 7-ci sinif, «Grammar: There Was/Were», səh. 27
Dərslik: İngilis dili, 7-ci sinif, «Grammar: Too, Too Much, Too Many», səh. 51
Dərslik: İngilis dili, 7-ci sinif, «Grammar: Reflexive Pronouns», səh. 99
Dərslik: İngilis dili, 7-ci sinif, «Grammar: Indefinite Pronouns», səh. 99
Dərslik: İngilis dili, 6-cı sinif, «2.1 Let's Eat Bread!», səh. 22
Dərslik: İngilis dili, 6-cı sinif, «7.1 The History of Television», səh. 83
Dərslik: İngilis dili, 5-ci sinif, «Welcome!», səh. 6
Dərslik: İngilis dili, 5-ci sinif, «1.1 What's Important?», səh. 11
Dərslik: İngilis dili, 5-ci sinif, «2.1 English Around the World», səh. 21

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

Cümlədə boşluğu uyğun əvəzliklə doldurmaq, ismi əvəz etmək və düzgün cümlələri seçmək tələb olunur. Seçimdə əvəzliyin funksiyasını, ismin sayını və cümlənin mənasını yoxla.

Qayda

Əvəzlik şəxsi, əşyanı və ya əlaməti adlandırmadan bildirir; ismi əvəz edə bilir.
Şəxs əvəzlikləri adlıq halda mübtəda, obyekt halında tamamlıq olur. Adlıq/obyekt cütləri: I/me, you/you, he/him, she/her, it/it, we/us, they/them. Sözönündən sonra obyekt forması işlənir.
Yiyəlik əvəzlikləri sahiblik bildirir. Asılı forma isimlə, müstəqil forma isimsiz işlənir: my/mine, your/yours, her/hers, his/his, our/ours, their/theirs. Its isimlə işlənir; it's yiyəlik deyil.
Qeyri-müəyyən əvəzliklər: some əsasən təsdiqdə, any sual və inkarda işlənir. Təklif və xahiş suallarında some mümkündür. Somebody/someone, anybody/anyone şəxs, something/anything əşya bildirir; mübtəda olduqda tək xəbər tələb edir.
One ümumi mənada insanı bildirə, təkrarlanan sayıla bilən tək ismi əvəz edə bilər; cəmdə əvəzedici forma ones olur.
Many, few, a few sayıla bilən cəm isimlərlə; much, little, a little sayılmayan isimlərlə işlənir. Many/much çoxluq, few/little çox az, qeyri-kafi miqdar, a few/a little isə bir qədər bildirir.
A lot of, lots of, plenty of hər iki isim qrupu ilə işlənir. Plenty of kifayət qədər, hətta artıq miqdar bildirir. İsim buraxıldıqda of işlənmir.
Qayıdış əvəzlikləri hərəkətin icraçıya yönəldiyini bildirir, vurğulama üçün işlənir: myself, ourselves; yourself, yourselves; himself, herself, itself, themselves.
İşarə əvəzlikləri: this/these yaxınlığı, that/those uzaqlığı bildirir. This/that tək, these/those cəmdir.
Sual əvəzlikləri: who şəxs, whom tamamlıq olan şəxs, whose sahiblik, what əşya və məlumat, which seçim soruşur.
Nisbi əvəzliklər təyini budaq cümləni bağlayır: şəxslərə who/whom, əşyalara which, yalnız vergülsüz təyini budaq cümlədə hər ikisinə that; whose sahiblik bildirir. Vergülsüz təyini budaq cümlədə qarşısında sözönü olmayan tamamlıq əvəzliyi atıla bilər; mübtəda əvəzliyi atılmır.
Bağlayıcı əvəzliklər who, whom, whose, what, which budaq cümləni baş cümləyə bağlayır: I know what she needs.
İnkar əvəzlikləri: no isimdən əvvəl, none isimsiz işlənir; none of müəyyən qrupdan heç birini bildirmək üçündür. Nobody/no one şəxsə, nothing əşyaya aiddir; mübtəda olduqda xəbər təkdədir.

Nümunələr

Give … … notebook. (she) → Give her her notebook. İlk her obyekt, ikincisi asılı yiyəlik formasıdır.

We have … milk. (a few/a little) → a little: süd sayılmır.

The song that Leyla likes is new. Hansı əvəzlik atıla bilər? That: tamamlıqdır; mübtəda Leyla sözüdür.

Tipik səhv

İnkarı təkrarlama: I didn't see nobody əvəzinə I didn't see anybody yaz.