İngilis dili, Morfologiya (morphology)
Used to ilə keçmiş vərdişlər
İmtahan bu mövzuda nə soruşur?
İmtahanda used to quruluşu ilə düzgün sual cümləsini seçmək tapşırığı verilir. Variantlar bir-birindən söz sırası və feil forması ilə fərqlənir: köməkçi feil buraxılır, did ilə yanaşı used yazılır, did əvəzinə was işlədilir və ya budaq cümlədə söz sırası pozulur. Ona görə quruluşu addım-addım yoxlamaq lazımdır.
Qayda
Used to keçmişdə təkrarlanan vərdişi və ya indi artıq olmayan vəziyyəti bildirir. Ardınca feilin ilk forması (məsdər, to olmadan feil) gəlir: My uncle used to live in Ganja.
- Təsdiq: mübtəda + used to + feil. We used to play chess after school.
- İnkar: mübtəda + didn't use to + feil. She didn't use to drink tea.
- Sual: Did + mübtəda + use to + feil? Xüsusi sualda əvvəldə sual sözü gəlir: Where did you use to live?
- Sual və inkarda keçmiş zamanı did göstərir, ona görə used sözündəki -d düşür və use yazılır.
- Zaman ifadəsi özü used to işlətməyə mane olmur: My cousin used to visit us every summer when he was a child. Ancaq hadisə vərdiş kimi deyil, ayrıca bir dəfə baş vermiş kimi verilirsə, keçmiş sadə zaman işlənir: I visited Baku yesterday.
| Forma | Nümunə |
|---|---|
| Təsdiq | We used to play chess after school. |
| İnkar | She didn't use to drink tea. |
| Sual | Where did you use to live? |
Nümunələr
Your grandfather used to walk to work. Cümləni suala çevir.
Həlli: did mübtədadan əvvələ əlavə olunur, used isə use olur. Cavab: Did your grandfather use to walk to work?
We didn't … (use / used) to have a computer at home.
Həlli: inkarda didn't keçmiş zamanı artıq daşıyır, ona görə use seçilir. Cavab: use.
Where you used to spend your holidays? Cümləni düzəlt.
Həlli: sual sözündən sonra did əlavə olunur, mübtəda onun ardınca gəlir və used yerinə use yazılır. Cavab: Where did you use to spend your holidays?
Tipik səhv
Çoxları sual qurarkən did yazıb used sözünü olduğu kimi saxlayır: Did he used to play? Düzgün forma Did he use to play?-dir, çünki keçmiş zamanı artıq did bildirir. İkinci tələ was used to ilə sual qurmaqdır, halbuki be used to başqa quruluşdur: ardınca ad və ya -ing forması gəlir, "alışıq olmaq" mənası verir və keçmiş vərdişi bildirmir (He is used to getting up early). Alışma prosesi isə get used to ilə deyilir. Üçüncü tələ budaq cümlədə söz sırasını sual kimi dəyişməkdir: when was he at school yazmaq olmaz, düzgün sıra when he was at school-dur. Sualı seçməzdən əvvəl did + use to cütünü və budaq cümlənin sırasını yoxla.