İngilis dili, Morfologiya (morphology)
Artikllərin işlənməsi və işlənməməsi
- Dərslik: İngilis dili, 9-cu sinif, «Grammar A: Articles», səh. 12
- Dərslik: İngilis dili, 9-cu sinif, «Grammar B: Specific nouns», səh. 14
- Dərslik: İngilis dili, 9-cu sinif, «Grammar B: Making generalisations», səh. 34
İmtahan bu mövzuda nə soruşur?
İmtahanda cümlədə iki boşluq olur və hər birində artiklin lazım olub-olmadığını müəyyən etmək tələb edilir, artiklin lazım olmadığı yer "-" ilə göstərilir. İmtahanda peşə, dil adı, musiqi aləti, idman növü, yemək adı, nəqliyyat vasitəsi, ölkə adı kimi hallar çıxır. Bəzən də nida cümləsi və ya dünyada tək olan təbiət obyekti (günəş kimi) verilir. Buna görə hər boşluqdan sonrakı isim hansı qrupa aiddir, ona baxmaq lazımdır.
Qayda
- A / an işlənir: peşə adından əvvəl (a pilot, an engineer); təkdə olan sayıla bilən isimlə ümumi fikir bildirəndə (A library is a quiet place); nida cümləsində təkdə olan sayıla bilən isimlə (What a day!); sayılmayan isimdən əvvəl isə artikl qoyulmur (What nice music!).
- The işlənir: play ilə ifa mənasında musiqi alətlərinin adı ilə (plays the guitar); dünyada tək olan şeyin adı ilə (the sun); cəm formalı bəzi ölkə adları ilə (the United States, the Netherlands); üstünlük dərəcəsi ilə.
- Artikl işlənmir: dil adlarından əvvəl (speaks English); idman növlərindən əvvəl (plays football); ümumi mənada yemək adlarından əvvəl (after lunch); by ilə nəqliyyat vasitəsindən əvvəl (by metro); ümumi fikirdə cəm və sayılmayan isimlərdən əvvəl (Books are useful. Money helps.); əksər ölkə adlarından əvvəl.
| İşlənmə yeri | Nümunə |
|---|---|
| peşə | a pilot an engineer |
| musiqi aləti | plays the guitar |
| idman növü | plays football |
| dil adı | speaks English |
| yemək adı | after lunch |
| nəqliyyat vasitəsi | by metro |
Nümunələr
My uncle works as … pilot and flies to … United States every month.
Həlli: peşə bildirən söz samit səslə başlayır, ona görə a pilot. United States cəm formalı ölkə adıdır, deməli the. Cavab: a, the.
My friend plays … basketball every Sunday, and she also plays … guitar.
Həlli: idman növü artiklsiz işlənir, alət adı isə the ilə. Cavab: -, the.
We had … lunch in … restaurant that I had never visited before.
Həlli: have lunch ifadəsində yemək adı ümumi mənada artiklsizdir. Restaurant təkdə olan sayıla bilən isimdir və hələ tanış olmayan yeri bildirir, ona görə a gəlir. Cavab: -, a.
Tipik səhv
Çoxları plays the football kimi yazır, çünki alət adlarında the işlənir və bu qaydanı idman növlərinə də aid edirlər. Düzgün yol hər qrupu şərti ilə birlikdə yadda saxlamaqdır: idman və dil adları artiklsiz olur, yemək adları ümumi mənada artiklsizdir, by ilə nəqliyyat vasitəsi də artiklsiz işlənir, play ilə ifa mənasında musiqi aləti isə the alır. Bir cümlədə plays football və plays the piano yan-yana durmasına təəccüblənmə, bu fərqi nümunə ilə yadda saxla.