İngilis dili, Morfologiya (morphology)
Sözönülər və sabit birləşmələr
- Dərslik: İngilis dili, 10-cu sinif, «Grammar A: Adverb clauses of reason and result», səh. 30
- Dərslik: İngilis dili, 10-cu sinif, «Grammar A: Adverb clauses of concession», səh. 48
- Dərslik: İngilis dili, 7-ci sinif, «Vocabulary and Listening: Prepositions of Movement», səh. 38
- Dərslik: İngilis dili, 6-cı sinif, «Welcome!», səh. 6
- Dərslik: İngilis dili, 6-cı sinif, «1.1 Changing Cities», səh. 11
İmtahan bu mövzuda nə soruşur?
İmtahanda bir cümlədə üç boşluğa uyğun sözönülərini seçmək tapşırığı verilir. Variantlarda üç sözönündən ibarət sıralar yazılır və bir səhv sözönü bütün cavabı yanlış edir. Çoxu feil və ya sifətlə sabit işlənən sözönülərdir (depend on, proud of), bir hissəsi isə zaman və yer sözönülərindən ibarətdir.
Qayda
- Zaman: in aylar, illər, fəsillər və günün hissələri ilə (in May, in 2030, in the evening), on həftənin günləri və tarixlərlə (on Monday, on 5 May), at saat ilə (at 7 o'clock) və at night ifadəsində işlənir.
- Yer: next to (yanında), behind (arxasında), in front of (qarşısında), opposite (üzbəüz), between (iki şeyin arasında).
- Hərəkət: into (içəri), out of (çölə), to (istiqamət).
- Səbəb: because of, due to, as a result of özündən sonra isim və ya -ing forması tələb edir: because of the rain. Tam cümlədən əvvəl because gəlir.
- Qarşılaşdırma: despite və in spite of da isim və ya -ing ilə işlənir: despite the cold.
- Sabit birləşmələr: depend on, belong to, good at, interested in, proud of, famous for, different from, responsible for, suffer from, apologise for, angry with, complain about. Yaxın mənalı sözlərdə sözönü fərqli ola bilər, ona görə birləşməni bütöv öyrən. Nəqliyyatda by bus, piyada isə on foot deyilir.
| Sözönü | Mətndəki nümunələr |
|---|---|
| in | in May in 2030 in the evening |
| on | on Monday on 5 May |
| at | at 7 o'clock at night |
Nümunələr
The lesson starts ... 9 o'clock ... Monday.
Saatdan əvvəl at, həftənin günündən əvvəl on gəlir: The lesson starts at 9 o'clock on Monday.
We went out ... the rain. (because of / despite)
Yağışa baxmayaraq çıxdıq, deməli qarşılaşdırma lazımdır: We went out despite the rain.
She is proud ... her brother and good ... maths.
Sabit birləşmələr proud of və good at olduğu üçün: She is proud of her brother and good at maths.
Tipik səhv
Şagirdlər despite sözündən sonra of əlavə edib despite of the rain yazırlar. Despite sözündən sonra of gəlmir, of isə in spite of ifadəsinin tərkibindədir: despite the rain və ya in spite of the rain. İkinci tələ because of sözündən sonra tam cümlə qoymaqdır: because of it was raining yanlışdır. Düzgün variantlar: because of the rain və ya because it was raining.