beta

← Geri

Məntiq, Fiqurlar və fəza təsəvvürü

Fiqurlarda qanunauyğunluq: hər əlaməti ayrıca izlə

Bir neçə əlaməti eyni vaxtda dəyişən fiqur sırasında hər əlaməti ayırıb çatışmayan şəkli səbəbini bilərək seçməyi öyrənəcəksən.

Oxu: 4 dəqiqə

Süni intellektlə hazırlanmış şəkil: açıq rəngli divarda rəqəmsiz siferblatı olan dairəvi divar saatı.

Divardakı saata bax. Dəqiqə əqrəbi 12:00-da yuxarı, 12:15-də sağa, 12:30-da aşağı, 12:45-də sola baxır. Hər on beş dəqiqədə dörddə bir dövr edir. Saat 13:00-da onun yenə yuxarı baxacağını bilmək üçün saatı gözləməyə ehtiyac yoxdur, çünki qaydanı bilirsən.

Fiqur tapşırıqları da belə qurulur, sadəcə bir az hiyləgərdir. Eyni sırada ox dönür, rəng növbələşir, nöqtə küncdən küncə keçir, və hər birinin öz "saatı" var. Onları bir-birindən ayırmağı bacarsan, çatışmayan şəkil təxmin olmaqdan çıxır, hesablanan nəticəyə çevrilir.

Niyə lazımdır

Bu bacarığa düstur lazım deyil, lazım olan diqqət və sistemdir. Qarışıq görünən bir şəkli bir neçə sadə sıraya bölməyi öyrənsən, hər sıranı ayrıca davam etdirib sonra birləşdirirsən. İmtahanda bu həm vaxta qənaət edir, həm də "gözümə belə gəldi" deyib seçmək vərdişindən qoruyur.

Eyni vərdiş başqa yerlərdə də işə yarayır: cədvəldə təkrarlanan quruluşu görəndə, naxışın növbəti hissəsini təsəvvür edəndə, ya da bir neçə şərtin hamısını yoxlamalı olanda.

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

Bu mövzuda fiqurların dəyişmə qaydasını aşkar edərək sıradakı çatışmayan şəkli seçirsən, cədvəldə boş xananı tamamlayırsan və ya verilmiş çevrilməni yeni şəklə tətbiq edirsən. Bəzi tapşırıqlarda kartları ortaq əlamətinə görə qruplaşdırırsan. Say, rəng, istiqamət, mövqe və fiqurun növü eyni vaxtda müxtəlif qaydalarla dəyişə bilər.

Qayda

  • Əlamətləri ayır: əvvəl fiqurların növünü və sayını, sonra rəngini, istiqamətini, ölçüsünü və yerini müqayisə et. Dəyişməyən əlamətləri də qeyd et; uyğun cavab onları saxlamalıdır.
  • Dövri dəyişmə: əlamətlərin hansı ardıcıllıqla təkrarlandığını izlə. Ardıcıl keçidlərdə qayda görünmürsə, tək və cüt yerlərdəki şəkilləri ayrıca yoxla. Hər elementin hərəkətini müstəqil izləmək bir neçə qaydanı birlikdə görməyə kömək edir.
  • Çevrilmə: dönmədə bucağı və istiqaməti müəyyənləşdir. Şaquli oxa görə güzgü əksində sol ilə sağ, üfüqi oxa görə isə yuxarı ilə aşağı yerlər dəyişir. Bir neçə çevrilmə varsa, onların tətbiq sırasını qoru; daxili və xarici fiqurların növlərinin dəyişib-dəyişmədiyini də yoxla.
  • Üst-üstə qoyma: cədvəldə uyğun mövqeləri müqayisə et. Nəticədə bütün işarələr, yalnız ortaq işarələr və ya yalnız bir şəkildə olan işarələr qala bilər. Hansı əməliyyatın tətbiq olunduğunu tamamlanmış sətirlərdən müəyyənləşdir, lazım gəlsə sütunları da araşdır.
  • Qruplaşdırma: hər qrupun bütün nümunələrinə uyğun əlaməti tap. Yeni kartı hər qrupun şərti ilə ayrıca yoxla: o, bir qrupa, hər ikisinə və ya heç birinə uyğun gələ bilər.
  • Tapdığın qaydanı bütün verilənlərdə sına. Sonra gözlədiyin şəklin əlamətlərini sadala və variantları bunlarla müqayisə et.

Tapşırıqlarda işlənən qaydalar

Öyrənilməli qayda

Fiqurlar sırasını araşdırarkən əsas fiqurun formasını, rəngini və ətrafındakı işarələrin sayını ayrı izləyib müqayisə et. Sayın hər keçiddə nə qədər dəyişdiyini və rənglərin hansı ardıcıllıqla təkrarlandığını tap, sonra bütün əlamətləri birlikdə yoxla.

Öyrənilməli qayda

Analogiyada əvvəlcə verilmiş cütdə oxun dönmə istiqamətini və bucağını, kiçik fiqurun isə mövqe və rəng dəyişməsini müəyyən et. Aşkarladığın çevirmələri üçüncü şəklin uyğun hissələrinə ayrı tətbiq edib nəticələri birləşdir.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə fiqur növlərinin sətir və sütunlar üzrə necə paylandığını yoxla, rənglənməni isə ayrıca müqayisə et. Boş xananın fiqurunu təkrarlanma qaydasına, rəngini də aid olduğu sütundakı nümunələrə əsasən müəyyənləşdir.

Öyrənilməli qayda

Oxun istiqamətini, dairənin və kvadratın yerlərini ayrı ardıcıllıqlar kimi izlə. Hər biri üçün hərəkətin istiqamətini və bir addımdakı dəyişməni tap, sonra qaydanın bütün keçidlərdə ödəndiyini yoxlayaraq sıranı davam etdir.

Öyrənilməli qayda

Dairənin boyalı hissəsinin dönməsi ilə ulduzun yer dəyişməsini ayrı izlə, çünki onların addımları fərqli ola bilər. Boyalı hissənin hər keçiddə döndüyü bucağı və ulduzun tərəflər üzrə hərəkət sırasını tapıb hər ikisini davam etdir.

Öyrənilməli qayda

Fiqurların birləşdirildiyi cədvəldə eyni mövqeləri tutuşdur, hər iki girişdə olan və yalnız birində görünən işarələrin nəticəyə necə keçdiyini yoxla. Tam sətirlər ortaq işarələrin silindiyini göstərirsə, boş xana üçün də yalnız bir girişdə olan işarələri saxla.

Öyrənilməli qayda

Hər komplektin bütün şəkillərində qara və ağ fiqurları ayrıca say, sabit sayı və saylar arasındakı əlaqəni axtar. Sonra variantları tapdığın iki şərtlə yoxla, hər iki komplektə uyğunluq üçün şərtlərin ikisi də ödənməlidir.

Öyrənilməli qayda

Mərkəzi fiqurun dönməsini və nöqtənin hərəkətini ayrı izlə, nöqtənin keçə biləcəyi səkkiz mövqeni dairə boyunca sıra ilə nömrələ. Ardıcıl keçidlərdə neçə mövqe irəlilədiyini müqayisə et, addım böyüyürsə, həmin artımı da davam etdir.

Öyrənilməli qayda

Hər sətrin başlanğıc şəklini digər xanalarla ayrıca tutuşduraraq dönmə ilə güzgü əksini fərqləndir. Şaquli güzgü əksində sol və sağ yerlərini dəyişir, yuxarı və aşağı isə qorunur, bunu oxun istiqamətinə və bütün kiçik fiqurların mövqeyinə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Əvvəl hər kiçik fiqurun mərkəz ətrafındakı mövqeyini izlə, sonra hansı fiqurun qara olduğunu ayrıca qeyd et. Mövqelərin dəyişmə addımını və qara rəngin fiqur növləri arasında keçid sırasını tapıb hər iki ardıcıllığı davam etdir.

Öyrənilməli qayda

Analogiyada böyük və kiçik fiqurların növlərini, rənglərini və mərkəzə görə yerlərini ayrıca müqayisə et. Növlərin dəyişmə qaydasını və kiçik fiqurların dönməsini müəyyənləşdirib yeni şəklə tətbiq et, nümunədə dəyişməyən rəngləri qoru.

Öyrənilməli qayda

Ümumi qaydanı axtararkən böyük fiqurun tərəflərini və kiçik fiqurları sayıb bu sayları müqayisə et, sonra onların rəng əlaqəsini yoxla. Bütün nümunələrdə ödənən say və rəng şərtlərini variantlara tətbiq et, onlardan birinin pozulması uyğunsuzluğu göstərir.

Öyrənilməli qayda

Oxların istiqamətini müqayisə etmək üçün sağa yönəlmiş oxu başlanğıc götür, bucaqları saatın əqrəbi yönündə ölç və sətirdə bu bucaqların toplanmasını yoxla. Ulduzları ayrıca sayaraq eyni sətirdə sayların da toplanıb-toplanmadığını müəyyən et.

Öyrənilməli qayda

Əvvəl hər xanadakı fiqurları sayıb ardıcıl sayların fərqini tap, sonra fiqurun növü ilə rənginin növbələşməsini izlə. Boş xanaya seçəcəyin şəkil həm say ardıcıllığına, həm də növ və rəng növbəsinə uyğun gəlməlidir.

Öyrənilməli qayda

Fiqur analogiyasında əvvəl böyük və kiçik elementlərin formasının necə dəyişdiyini, sonra rəng, say və mövqelərini müqayisə et. Böyük fiqurun forması kiçiklərə, kiçiklərin forması böyüyə keçirsə, rənglərin hansı forma ilə birlikdə keçdiyini də yoxla və bu çevrilməni yeni cütə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Nöqtəli şəkilləri müqayisə edərkən hər mövqeni ayrıca yoxla: nöqtə iki şəkildə də var, yalnız birində var, yoxsa heç birində yoxdur? Tam sətirlər ortaq nöqtələrin yox olduğunu göstərirsə, boş xana üçün yalnız bir şəkildə görünən nöqtələri saxla.

Öyrənilməli qayda

Bir neçə element dəyişirsə, hər birinin hərəkətini ayrıca izlə: mərkəzdəki fiqurun dönmə bucağını, künclərdəki elementlərin isə hərəkət yönünü və bir addımda keçdiyi künclərin sayını müəyyən et. Tapdığın hərəkətləri bir addım davam etdirib hamısını eyni xanada birləşdir.

Öyrənilməli qayda

Sırada fiqurun yönünü, rəngini və ətrafındakı nöqtələri ayrı-ayrılıqda müqayisə et. Dönmənin bucağını, rənglərin təkrar sırasını, nöqtələrin say artımını və əlavə olunduğu yerlərin ardıcıllığını tapıb hər birini növbəti xanaya qədər davam etdir.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə forma, boyanma və nöqtə sayını ayrı əlamətlər kimi izlə. Tam sətir və sütunlarda hər əlamətin mümkün qiymətləri təkrarlanmadan işlənirsə, boş xananın sətirində çatışmayanları tap və sütununda da eyni nəticənin alındığını yoxla.

Öyrənilməli qayda

Qrupları müqayisə edərkən rənglər üzrə fiqur saylarının fərqini və fiqurların ümumi künc sayını ayrıca yoxla, dairəni küncsüz hesab et. Hər qrupun bütün nümunələrinə uyğun şərti müəyyənləşdir, sonra seçiminin birinci şərti ödədiyini, ikinci şərti isə ödəmədiyini yoxla.

Öyrənilməli qayda

Oxun ardıcıl vəziyyətləri arasındakı dönmə bucaqlarını yaz və bu bucaqların özlərinin sabit qalıb-qalmadığını yoxla. Bucaqlar bərabər miqdarda artırsa, artımı davam etdir; nöqtənin künclər üzrə hərəkətini ayrıca izləyərək hər iki nəticəni birləşdir.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə sağa və aşağı keçidlərin dönmə bucaqlarını ayrıca tap, sonra boş xanaya çatana qədər lazım olan dönmələri ardıcıl tətbiq et. Bütöv şəkil dönərkən oxla dairələrin qarşılıqlı düzülüşü qorunduğundan variantı bütün elementlərin mövqeyinə görə yoxla.

Öyrənilməli qayda

Müxtəlif rəngli oxların hərəsini ayrıca sıra kimi izlə, hər ox üçün dönmənin yönünü və bucağını müəyyən et. Bu iki hərəkəti ayrı-ayrılıqda davam etdirərək hər iki oxun istiqamətinin uyğun gəldiyi variantı seç.

Öyrənilməli qayda

Fiqur tənliklərində şəkilləri xəyalən birləşdirib hər mövqedə elementin neçə dəfə göründüyünü yoxla və bunu nəticənin rəngi ilə əlaqələndir. Nümunələr iki dəfə görünən dairənin qara, bir dəfə görünənin ağ olduğunu göstərirsə, həmin rəngləmə qaydasını qalan sətirdə də tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Oxlu şəkilləri müqayisə edərkən hər kiçik fiqurun oxun ucuna və arxasına görə mövqeyini müəyyənləşdir. Nümunələrin hamısında qorunan qarşılıqlı yerləşməni tap, sonra bu münasibəti pozan variantı seç.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə fiqur növünü, rənglənməni və kiçik işarənin yerini ayrı xüsusiyyətlər kimi izlə. Sətir və sütunlarda çatışmayan növü və rəngi tap, sonra işarənin künclər üzrə hərəkətini davam etdirərək bütün şərtləri birlikdə yoxla.

Öyrənilməli qayda

Ardıcıl şəkillərdə rənglərin hansı dövrlə təkrarlandığını və kiçik fiqurların sayının necə artdığını ayrıca müəyyənləşdir. Yeni fiqurun hansı küncə əlavə edildiyini də izlə və boş xanadan sonrakı şəklin tapdığın qaydalara uyğunluğunu yoxla.

Öyrənilməli qayda

Fiqur cütünü müqayisə edərkən əvvəl bütün hissələrin eyni bucaq və istiqamətdə dönüb-dönmədiyini, sonra rənglərin necə dəyişdiyini yoxla. Tapdığın dönməni və rəng dəyişməsini yeni şəklin hər hissəsinə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Xanalardakı fiqurların növünü, sayını və rəngini ayrıca müqayisə et: növün sətir boyunca sabitliyini, sayın qonşu xanalarda artımını, rənglərin isə növbələşməsini yoxla. Çatışmayan xanada bu üç xüsusiyyətin hər birini həm üfüqi, həm də şaquli istiqamətdə tapdığın qaydalara uyğunlaşdır.

Öyrənilməli qayda

Bir neçə hissəsi dəyişən şəkillərdə mərkəzdəki fiqurun dönməsini və hər künc işarəsinin hərəkətini ayrıca izlə. Dönmə bucağını, dairənin və ulduzun hərəkət istiqamətlərini müəyyənləşdir, hər biri üçün tapdığın qaydanı bir addım davam etdir.

Öyrənilməli qayda

Oxun ardıcıl istiqamətləri arasındakı dönmə bucağını tap, küncdəki kvadratın yerini və rəngini isə ayrıca izlə. Növbəti şəkli seçərkən oxun istiqamətini, kvadratın keçəcəyi küncü və rənglərin növbələşməsini birlikdə yoxla.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə əvvəl sətirlər və sütunlar üzrə dəyişməz qalan xüsusiyyətləri ayır: fiqurun növünü və rənglənməsini müqayisə et. Sonra kənardakı nöqtənin hər addımda hansı istiqamətdə və nə qədər yer dəyişdiyini taparaq boş xanadakı mövqeyini müəyyənləşdir.

Öyrənilməli qayda

Şəkilləri növlərinə görə say və məlum ədəd sıralarındakı hər mövqenin hansı fiqura aid olduğunu bütün nümunələrlə yoxla. Yeni qrupun saylarını eyni ardıcıllıqla yaz, rast gəlmədiyin fiqur növü üçün sıfır göstər.

Öyrənilməli qayda

Fiqurun istiqamətini, rəngini və yanındakı nöqtələrin sayını üç ayrı ardıcıllıq kimi izlə. Qonşu şəkillərdən dönmə bucağını, rənglərin təkrarını və say artımını müəyyənləşdir, sonra hər üçünü boş xanaya tətbiq edib sonrakı şəkillə yoxla.

Öyrənilməli qayda

Cədvəlin diaqonallarını mümkün simmetriya oxları kimi yoxla: uyğun xanaların yerləri ilə yanaşı, içlərindəki fiqurlar da güzgü əksi yaratmalıdır. Uyğun diaqonalı tapdıqdan sonra boş xananın qarşılığındakı hər elementi oxun digər tərəfində eyni perpendikulyar məsafədə təsəvvür et və istiqamətini də əks etdir.

Öyrənilməli qayda

Fiqurları formalarına görə izləyərək hər birinin növbəti şəkildə hansı yerə keçdiyini və hansının rəng dəyişdirdiyini müəyyənləşdir. Kənardan digər kənara keçən fiqurun rənginin dəyişməsi qaydasını bütün keçidlərdə yoxla, sonra yerdəyişməni və rəng dəyişməsini birlikdə davam etdir.

Öyrənilməli qayda

Fiqur analogiyasında əvvəl hansı elementlərin yer dəyişdiyini tap, sonra onların ölçüsünü, rəngini və istiqamətini ayrıca müqayisə et. Mərkəzlə kənar arasında keçid olduqda ölçünün yeni mövqeyə uyğunlaşıb rəngin və istiqamətin saxlanıb-saxlanmadığını yoxla, eyni çevrilməni digər şəklə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Nöqtəli fiqurları müqayisə edərkən əvvəl nöqtələri say, sonra hər nöqtənin fiqurun təpəsinə, yoxsa tərəfinə uyğun yerləşdiyini yoxla. Fiqur dönəndə də bu qarşılıqlı yerləşmə qaydasının qorunmasına diqqət et.

Öyrənilməli qayda

Oxların dönməsini və nöqtələrin yerləşməsini ayrı izləyərək hər sətir üçün dönmə istiqamətini və bucağını müəyyən et. Son xanadakı nöqtələrin əvvəlki xanalardan hansı mövqeləri saxladığını yoxla və çatışmayan şəkildə həm dönmə, həm də nöqtələrin birləşdirilməsi qaydasını tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Fiqur sırasındakı rəng növbəsini, element sayındakı dəyişikliyi və yox olan elementlərin mövqelərini ayrıca izlə. Aradakı boş xananı tamamlayarkən seçdiyin şəklin həm əvvəlki, həm də sonrakı xanaya keçid qaydasına uyğunluğunu yoxla.

Öyrənilməli qayda

Güzgü əksini taparkən üfüqi və şaquli oxları ayrı yoxla: üfüqi əksdə yuxarı ilə aşağı, şaquli əksdə sağ ilə sol yerlərini dəyişir. Nümunəyə uyğun oxu müəyyən edib bütün elementlərin yerini və yönünü həmin oxa nəzərən əks etdir, rənglərini saxla.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə fiqurun növünü və rənglənməsini iki ayrı əlamət kimi araşdır. Tam sətir və sütunlarda hər əlamətin təkrarlanma sayını yoxla, sonra boş xanaya həm sətirdə, həm də sütunda həmin paylanmanı qoruyan əlamətləri seç.

Öyrənilməli qayda

Sırada hər fiqurun tutduğu yeri onun baxdığı istiqamətdən ayrı izlə: kənardan çıxan element digər başa keçə, eyni zamanda öz oxu ətrafında dönə bilər. Yerlərin dəyişmə ardıcıllığını və dönmə bucağını tapıb hər iki qaydanı növbəti xanada birlikdə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Dəyişən şəkli istiqamət, rəng və element sayı üzrə ayrı ardıcıllıqlar kimi araşdır. Dönmənin bucağını, rənglərin təkrarlanma növbəsini və sayın artımını müəyyən edib növbəti şəkli bu üç şərtə görə yoxla.

Öyrənilməli qayda

Oxun dönmə bucağını və rənglənməsini ayrıca izlə, nöqtələri isə hər xanada sayaraq sətirdəki saylar arasında əlaqə axtar. Cəm qaydasını yoxlamaq üçün ilk iki xananın nöqtə saylarını topla və alınan sayı son xana ilə müqayisə et.

Öyrənilməli qayda

Komplektləri ayırmaq üçün hər qrupun bütün kartlarında qorunan əlaməti axtar, məsələn, müəyyən rəngdəki fiqurların sayını və ya fiqur növlərinin eyniliyini yoxla. Yeni kartı hər komplektin şərti ilə ayrıca müqayisə et, çünki kart hər ikisinə uyğun gələ və ya heç birinə uyğun gəlməyə bilər.

Öyrənilməli qayda

Fiqur növlərinin dövrünü, rəng növbəsini və nöqtə saylarının ardıcıllığını ayrı müəyyən et. Say artımı sabit deyilsə, hər yeni sayın özündən əvvəl gələn iki sayın toplanması ilə alınıb-alınmadığını yoxla və tapdığın əlaqəni digər əlamətlərlə birlikdə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

İki sətir arasındakı simmetriyanı yoxlamaq üçün eyni sütundakı elementlərin yerini və yönünü müqayisə et. Üfüqi güzgü əksində sağ və sol mövqeləri saxla, yuxarı ilə aşağını dəyiş və hər elementin öz istiqamətini də həmin oxa görə əks etdir.

Öyrənilməli qayda

Bir neçə fiqur birlikdə dəyişəndə hər birini ayrıca izlə: kənardakı fiqurların keçdiyi mövqeləri, mərkəzdəki oxun isə dönmə istiqamətini və bucağını müəyyən et. Tapdığın dəyişmələri eyni sayda addım irəli aparıb bir şəkildə birləşdir.

Öyrənilməli qayda

Şəkilləri birləşdirən qaydanı tapmaq üçün uyğun mövqelərdəki fiqurları müqayisə et və ortaq fiqurların nəticədə qalıb-qalmadığını yoxla. Tam sətirlərdə ortaq fiqurlar yox olursa, onları çıxar, tək görünən fiqurları isə yerini və rəngini dəyişmədən saxla.

Öyrənilməli qayda

Şaquli simmetriyanı yoxlayarkən şəklin ortasından xəyalən şaquli xətt çək və iki tərəfdəki hissələri güzgü əksi kimi tutuşdur. Uyğun hissələrin forması, ölçüsü, rəngi və xəttə məsafəsi eyni olmalıdır, xəttin üzərindəki fiqurlar da öz güzgü əksi ilə üst-üstə düşməlidir.

Öyrənilməli qayda

Fiqurlar birləşəndə kənardakı işarələrin mövqelərini və mərkəzin rəngini ayrıca müqayisə et. Nümunələrdə ortaq işarələr silinirsə, yalnız tək görünənləri saxla, mərkəzin qaralığı da eyni qaydaya tabedirsə, bir qara mərkəzdən qara, iki qara mərkəzdən ağ nəticə al.

Öyrənilməli qayda

Fiqurun boyanmasını və ətrafındakı nöqtələrin sayını iki ayrı ardıcıllıq kimi izlə. Rənglərin təkrarlanma dövrünü, sayın isə ardıcıl xanalar arasında nə qədər dəyişdiyini tapıb hər iki şərti boş xanaya tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Fiqur analogiyasında xarici və daxili fiqurların formasını, ölçüsünü və rəngini ayrı müqayisə et. Nümunədə formalar yer dəyişir, rənglər isə xarici və daxili mövqelərə bağlı qalırsa, yeni cütdə də bu çevrilməni tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə formaların və boyanma növlərinin paylanmasını ayrı yoxla. Tam sətir və sütunlarda hər növ yalnız bir dəfə görünürsə, boş xananın sətrində çatışmayan forma ilə boyanmanı tap və sütundakı çatışmazlıqla tutuşdur.

Öyrənilməli qayda

Oxun istiqamətlərini və küncdəki işarənin mövqelərini ayrıca qeyd et, çünki onların hərəkət istiqamətləri fərqli ola bilər. Oxun dönmə bucağını və işarənin keçdiyi künclərin sırasını tapıb boş xanadan əvvəlki və sonrakı şəkillərlə uyğunluğu yoxla.

Öyrənilməli qayda

Şəkil sırasında oxun istiqamətini, boyanmasını və nöqtələrin sayını ayrı izlə. Dönmə bucağını ardıcıl istiqamətlərdən, rəng dövrünü boyanmanın təkrarından, say dəyişməsini isə qonşu xanaların fərqindən müəyyən edib üçünü birlikdə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə istiqaməti, rəngi və nöqtə sayını ayrı araşdır: dönməni sətirlərdə, rəng növbələşməsini qonşu xanalarda, saylar arasındakı əlaqəni isə sütunlarda yoxla. Tam sütunlarda aşağıdakı say yuxarıdakı iki sayın cəmidirsə, boş xana üçün də həmin əlaqəni saxla və digər əlamətlərlə birləşdir.

Öyrənilməli qayda

Şəkil komplektlərini müqayisə edərkən hər birindəki forma növlərini, qara fiqurların miqdarını və nöqtə saylarını ayrıca qeyd et. Tam komplektlərdə təkrarlanan şərtləri tapıb yarımçıq komplektdə hər əlamət üzrə nəyin çatışmadığını müəyyən et.

Öyrənilməli qayda

Mərkəzin rəng dövrünü, ulduzun hərəkətini və nöqtənin hərəkətini ayrı ardıcıllıqlar kimi araşdır. Hər işarə üçün dönmə istiqamətini və bir addımda keçilən mövqeni müəyyən et, sonra tapdığın rənglə mövqeləri birləşdirib boşluğun hər iki tərəfindəki şəkillərlə yoxla.

Öyrənilməli qayda

Sətirdəki ardıcıl keçidləri ayrıca araşdır: dönməni oxun istiqamətindən, güzgü əksini isə işarələrin qarşılıqlı yerindən müəyyən et. Şaquli güzgü əksində sağ və sol dəyişir, hündürlük saxlanır; tapdığın iki çevrilməni digər sətirlərdə də yoxla.

Öyrənilməli qayda

Oxun dönmə bucağını, kvadratın künclər üzrə hərəkətini və nöqtənin tərəflər üzrə hərəkətini ayrı izləyərək hər biri üçün istiqaməti və addımı müəyyən et. Hər elementi öz qaydasına uyğun irəlilət və alınan xüsusiyyətləri bir şəkildə birləşdir.

Öyrənilməli qayda

İç-içə fiqurları xaricdən mərkəzə doğru sıralayıb uyğun cütlərdə hansı mövqelərin dəyişdiyini tap. Boyanmanın fiqurun növünü, yoxsa yerləşdiyi mövqeyi izlədiyini ayrıca yoxla və hər iki qaydanı yeni fiqur qrupuna tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Şaquli simmetriyanı yoxlamaq üçün mərkəzdən keçən şaquli xətt təsəvvür et və onun iki yanındakı fiqurları cütləşdir. Cütlərin forması, ölçüsü, rəngi, hündürlüyü və xətdən məsafəsi uyğun gəlməli, xətt üzərindəki fiqurlar isə öz güzgü əksi ilə üst-üstə düşməlidir.

Öyrənilməli qayda

Nöqtələrin yerlərini müqayisə et: nümunələrdə ortaq nöqtələr yox olursa, nəticədə yalnız bir giriş xanasında görünən nöqtələri saxla. Mərkəzi fiquru ayrıca seçmək üçün sətir və sütunlarda növlərin təkrarlanma qaydasını yoxla, hər növ bir dəfə verilirsə, çatışmayanı tap.

Öyrənilməli qayda

Dairənin boyalı hissəsinin dönmə bucağını nöqtənin hərəkətindən ayrı müəyyən et; nöqtənin keçdiyi mövqeləri sayarkən küncləri və tərəflərin ortalarını ardıcıl nəzərə al. Aradakı boş xanaya tapdığın qaydaları tətbiq et, sonra alınan şəkildən növbəti verilmiş şəklə keçidin də uyğunluğunu yoxla.

Öyrənilməli qayda

Fiqur cütünü müqayisə edərkən məkan çevrilməsini və rəng dəyişməsini ayrı müəyyən et: şaquli güzgü əksi sağla solu dəyişir, rənglərin çevrilməsi isə ağla qaranı əvəz edir. Hər iki əməliyyatı bütün elementlərə tətbiq et, təkcə mərkəzdəki fiqurla kifayətlənmə.

Öyrənilməli qayda

Əvvəl hər xanadakı fiqurları say və sətir üzrə ilk iki sayın cəminin üçüncü sayı verib-vermədiyini bütün tamamlanmış sətirlərdə yoxla. Sonra fiqurun növünü sətirdən, boyanmasını sütundan müəyyən edərək say, forma və rəng şərtlərini birlikdə ödə.

Öyrənilməli qayda

Kənardakı oxun yerini və istiqamətini, nöqtənin künclər üzrə hərəkətini, mərkəzi fiqurun dönməsini ayrı izləyərək hər birinin addımını tap. Bir element başlanğıc vəziyyətinə qayıtsa da, digərlərinin dövrü fərqli ola bilər; boş xananı həm əvvəlki, həm də sonrakı şəkillə yoxla.

Öyrənilməli qayda

Fiqurun istiqamətini, rəngini və nöqtənin yerini üç ayrı ardıcıllıq kimi izlə. Dönmə bucağını, rənglərin növbələşməsini və nöqtənin neçə mövqe irəlilədiyini tapıb hər qaydanı ayrıca davam etdir; fiqurun istiqamətinin təkrarlanması nöqtənin də əvvəlki yerinə qayıtması demək deyil.

Öyrənilməli qayda

Fiqurun növünü, boyanmasını və küncdəki işarənin yerini ayrı müqayisə et. Tam sətir və sütunlarda hər forma və boyanma bir dəfə görünürsə, boş xana üçün çatışmayan xüsusiyyətləri seç, işarənin yerini isə sətir boyunca keçdiyi künclərin ardıcıllığından tap.

Öyrənilməli qayda

İlk iki kartın eyni mövqelərini tutuşdur: ortaq nöqtələr nəticədə görünmürsə, yalnız bir kartda olan nöqtələri saxla. Bu əməliyyatı tamamlanmış sətirlərdə yoxla və mərkəzi fiqurun dəyişib-dəyişmədiyini ayrıca nəzərə al.

Öyrənilməli qayda

Sırada iki növ fiqur növbələşirsə, tək və cüt nömrəli xanaları ayrı ardıcıllıqlar kimi araşdır. Hər ardıcıllıqda istiqaməti, boyanmanı və nöqtə sayını ayrıca müqayisə et, sonra boş xananın aid olduğu ardıcıllığı davam etdir.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə simmetriyanı yoxlamaq üçün mərkəzə görə qarşılıqlı yerləşən xanaları müqayisə et: yarımdövrə dönmədə həm xananın yeri, həm də daxilindəki bütün elementlərin istiqaməti və mövqeyi dəyişir. Eyni çevrilmənin məlum xana cütlərinə uyğun gəldiyini yoxla, sonra onu boş xananın qarşısındakı şəklə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Şəkildə bir neçə əlamət dəyişirsə, fiqurun dönməsini, rəng növbələşməsini və əlavə olunan işarələri ayrı izləyərək hərəsinin qaydasını tap. Nöqtələr artdıqda təkcə sayını hesablama, əvvəlkilərin saxlandığını və yenisinin hansı mövqeyə əlavə edildiyini də yoxla.

Öyrənilməli qayda

Şəkil cütlərini müqayisə edərkən xarici və daxili fiqurların növlərinin bir-biri ilə əvəzlənməsini, ölçü və rənglərinin isə hansı rola uyğun saxlandığını yoxla. Kənardakı işarələr üçün ayrıca yer dəyişmə qaydası axtar, şaquli güzgü əksində hündürlüyü saxlayıb sağ və sol mövqeləri dəyiş.

Öyrənilməli qayda

Oxun dönmə bucağını, rənginin təkrarlanmasını və nöqtənin hərəkətini ayrı izlə, çünki bu elementlər müxtəlif istiqamətlərdə dəyişə bilər. Sıranın ortasındakı boşluğu doldurarkən tapdığın şəklin həm əvvəlki, həm də sonrakı xanaya keçid qaydasına uyğunluğunu yoxla.

Öyrənilməli qayda

Matrisdə fiqur növlərinin və boyanma hallarının hər sətir və sütunda təkrarsız paylanıb-paylanmadığını yoxla, çatışmayan xüsusiyyətləri ayrıca müəyyən et. Sonra nöqtənin qonşu xanalar arasında necə yer dəyişdiyini izlə və seçdiyin şəklin bütün şərtləri ödədiyini yoxla.

Öyrənilməli qayda

Dairənin boyalı hissəsinin dönməsini künclərdəki işarələrin artmasından ayrı izlə. Dönmə bucağına görə rəngli hissənin növbəti yerini tap, sonra əvvəlki işarələri saxlayaraq yenisini müşahidə etdiyin künc sırasına uyğun əlavə et.

Öyrənilməli qayda

Fiqur analogiyasında mərkəzdəki şəklin çevrilməsini və kənardakı işarələrin dəyişməsini ayrı müəyyən et. Nümunə cütündə hansı rəngli işarələrin silindiyini, hansılarının yerində qalıb rəng dəyişdirdiyini yoxla və həmin əməliyyatları yeni şəklə də tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Cədvəldə istiqamət, boyanma və kiçik işarənin mövqeyi üçün qaydanı ayrıca axtar: bir əlamət sətir daxilində dəyişə, digəri sütun üzrə sabit qala bilər. Sətirdəki dönməni davam etdir, rəngi həmin sütunun digər xanaları ilə, işarənin yerini isə həmin sətirlə tutuşdur.

Öyrənilməli qayda

Bir neçə element hərəkət edirsə, hər birinin yolunu ayrıca izlə: mərkəzdəki fiqur üçün dönmə bucağını, küncdəki işarələr üçün hərəkət istiqamətini müəyyən et. İşarələrin əks istiqamətlərdə irəliləyə biləcəyini nəzərə al və hər birini öz qaydasına görə növbəti mövqeyə keçir.

Öyrənilməli qayda

Dönmə, rənglənmə və künc dəyişməsi eyni uzunluqlu dövrlərlə təkrarlanmaya bilər, buna görə hər xüsusiyyətin təkrar başlanğıcını ayrıca tap. Növbəti şəkli qurarkən istiqaməti dönmə qaydasından, rəngi rəng dövründən, ulduzun yerini isə künclərin keçid sırasından müəyyən et.

Öyrənilməli qayda

Fiqurların birləşdirildiyi cədvəldə əvvəlcə ilk iki xanada dolu olan mövqeləri müqayisə et, sonra ortaq və yalnız birində olan mövqelərin nəticədə necə göstərildiyini yoxla. Nümunələrdə üst-üstə düşən dairələr qaralırsa, bu mövqeləri qara, qalan mövcud dairələri ağ göstərərək eyni qaydanı tamamlanmamış sətirdə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Dəstləri ayırmaq üçün hər kartda fiqurların formasını və rənglər üzrə sayını ayrıca müqayisə et, həmin dəstin bütün kartlarına uyğun xüsusiyyəti seç. Yeni kartı hər dəstin şərti ilə ayrıca yoxla, bir şərtə uyğunluğu digəri barədə nəticə vermir.

Öyrənilməli qayda

Dairənin boyalı hissəsinin dönməsini və kənardakı nöqtənin hərəkətini ayrı izlə: hər keçiddə dönmə bucağını və nöqtənin neçə mövqe irəlilədiyini müqayisə et. Sabit bucaqla dönmə ilə getdikcə artan addım sayını fərqləndir, sonra hər iki dəyişməni növbəti şəklə tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Mərkəzi simmetriyanı yoxlamaq üçün cədvəldə mərkəzdən əks tərəflərdə eyni uzaqlıqda yerləşən xanaları cütləşdir. Bir xananın bütün təsvirini 180∘180^\circ döndərərək qarşısındakı ilə müqayisə et, həm hissələrin yeri, həm də istiqaməti uyğun gəlməlidir.

Öyrənilməli qayda

Bir neçə fiqurun dəyişdiyi sırada hər birinin istiqamətini, yerini və rəngini ayrıca izlə. Dönmə bucağını, künclər arasında hərəkətin yönünü və rənglərin növbələşməsini müəyyənləşdir, sonra bu dəyişmələri birlikdə növbəti xanaya köçür.

Öyrənilməli qayda

Şəkil cütlərini müqayisə edərkən yer və istiqamət dəyişməsini rəng dəyişməsindən ayrı yoxla. Şaquli güzgü əksində sol və sağ yerlərini dəyişir, yuxarı və aşağı qalır; nümunələrdə rənglər də qarşılıqlı dəyişirsə, yeni şəklə hər iki çevrilməni tətbiq et.

Öyrənilməli qayda

Mərkəzin ətrafındakı fiqurları qarşı tərəfdə eyni uzaqlıqda duran tayları ilə cütləşdir, hər cütdə forma və rəngi müqayisə et. Nümunələrdə tayların forması eyni, rəngləri fərqlidirsə, variantların hər cütünü bu iki şərtlə yoxlayıb uyğunsuzluğu tap.

Öyrənilməli qayda

Fiqurlu cədvəldə əvvəl nöqtələri say və sətirdə son sayın əvvəlkilərin cəmi olub-olmadığını yoxla, sonra nöqtə sayını oxun dönmə bucağı ilə əlaqələndir. Rənglərin sətir və sütunlarda təkrarlanmasını ayrıca araşdır, seçəcəyin şəkil say, istiqamət və rəng şərtlərinin hamısını ödəməlidir.

Qaydanı tap

Hər tapşırıqda verilən əlamətləri ayrıca yoxla, sonra variantı seç.

Nümunələr

1

Dörd kartdakı oxlar ardıcıl olaraq yuxarı, sağa, aşağı, sola yönəlib. Oxların rəngləri ağ, qara, ağ, qaradır. Növbəti ox necə olmalıdır?

Həllə bax

Həlli: Ox hər keçiddə sağa doğru dörddə bir dövr edir, rəng isə növbələşir. Buna görə növbəti ox yuxarı yönəlmiş və ağ olmalıdır.

2

Hər kartda üç mümkün nöqtə yeri var: sol, orta, sağ. Birinci kartda sol və orta, ikincidə orta və sağ yerlər doludur. Yalnız kartlardan birində olan nöqtələr saxlanılırsa, nəticə necədir?

Həllə bax

Həlli: Orta mövqe hər ikisində dolu olduğundan silinir. Sol və sağ mövqelərdəki nöqtələr qalır.

3

Sağa yönəlmiş oxu əvvəl sağa doğru dörddə bir dövr etdir, sonra üfüqi oxa görə güzgü əksini al.

Həllə bax

Həlli: Dönmədən sonra ox aşağı yönəlir. Üfüqi güzgü əksi onun istiqamətini yuxarıya dəyişir.

Tipik səhv

Ox yuxarı, sağa, aşağı yönəlib, deməli növbəti sola baxmalıdır. Sola baxan ilk variantı seçirəm.

Ox sola baxmalıdır, rənglər də ağ, qara, ağ getdiyi üçün növbəti ox qara olmalıdır. Həm sola baxan, həm də qara olan variantı seçirəm.

Yalnız bir əlaməti tutub cavabı seçmək digər şərtləri nəzərdən qaçırır: istiqaməti uyğun olan oxun rəngi səhv ola bilər.

Seçməzdən əvvəl say, rəng, mövqe və istiqaməti ayrıca yoxla. Bir keçidə uyğun gələn fərziyyəni də bütün sıranın qaydası sayma.

Özünü yoxla

Kartlardakı fiqurlar belə sıralanır: ağ üçbucaq, qara dairə, ağ kvadrat, qara üçbucaq, ağ dairə. Qanunauyğunluğu davam etdirsən, növbəti fiqur hansı olar?

Kvadrat kartın mərkəzində sol-yuxarı yönəlmiş ox, sağ yuxarı küncündə qara dairə var. Kartın mərkəzindən keçən üfüqi oxa görə güzgü əksini alsan, nə görərsən?

Birinci qrupun şərti kartda düz iki qara fiqurun olmasıdır. İkinci qrupun şərti kartdakı bütün fiqurların eyni formada olmasıdır. İki qara kvadrat və bir ağ kvadrat olan kartı hansı qrupa aid edərsən?

Bu mövzu üzrə sınaq

Bu mövzunun tapşırıqlarını həll et və hər birinin izahına bax.

Mövzu üzrə sınaq, Magistratura

Dərslikdə bu mövzu