Məntiq, Fiqurlar və fəza təsəvvürü

Deformasiya olunmuş fiqur: düyünləri bağlarına görə tanı

Fiqur əyilib-bükülsə də, onun düyünlərini bağ sayına və qonşulara görə tanımağı və X ilə Y-nin hansı hərf olduğunu tapmağı öyrənəcəksən.

Oxumaq üçün təxminən 4 dəqiqə

Süni intellektlə hazırlanmış şəkil: stolun üstündə iplərlə bir-birinə bağlanmış taxta muncuqlar.

Metro xəritəsinə bax. Stansiyalar arasındakı real məsafə orada yoxdur, xətlər düz və səliqəli çəkilib, amma yer altındakı tunellər elə deyil. Yenə də xəritə səni azdırmır, çünki əsas şeyi düz göstərir: hansı stansiya hansına bağlıdır.

Evdə də yoxlaya bilərsən. Bir neçə muncuğu iplə bir-birinə bağla, sonra stolun üstündə qarışdır. Şəkil tam dəyişir, amma hansı muncuğun hansına bağlı olduğu dəyişmir. Bu mövzunun tapşırıqları da elə budur: fiqur yerini dəyişib, bağlar isə yerindədir. Sual sadəcə budur ki, onları necə tanıyasan.

Niyə lazımdır

Bu bacarıq gözünü şəkildəki yerə deyil, quruluşa baxmağa öyrədir. Xəritə, sxem, elektrik dövrəsi, dostluq əlaqələri: hamısında vacib olan elementin harada çəkildiyi deyil, nə ilə bağlı olduğudur.

İmtahanda bu tapşırıqlar ilk baxışda çaşdırır, çünki iki şəkil bir-birinə heç oxşamır. Amma bağları saymağı vərdiş etsən, cavab bir neçə addımda çıxır, həm də təxmin etmədən. Vaxtın az olduğu yerdə bu çox lazımlı olur.

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

Sənə eyni əlaqələr sisteminin iki fərqli görünüşü təqdim olunur. Dairə, halqa və ya kvadratların mövqeyi dəyişir, onları birləşdirən bağlar isə saxlanır. Məqsəd yeni görünüşdə X və Y kimi göstərilən elementlərin əvvəlki şəkildə hansı hərflərə uyğun gəldiyini müəyyənləşdirməkdir. Cavab variantını seçmək və ya bir neçə işarə üçün uyğunluq qurmaq tələb oluna bilər.

Qayda

Düyün hər bir dairə, halqa və ya kvadratdır. İki düyün birbaşa bağla birləşirsə, onlar qonşudur. Aralarında başqa düyün olan elementləri birbaşa qonşu sayma.
Bağ sayı düyündən çıxan bağların sayıdır. Deformasiya zamanı həm bu say, həm də düyünün qonşuları saxlanır. Xəttin uzunluğu, əyriliyi və istiqaməti dəyişə bilər.
Əvvəl hər düyünün bağlarını say. Tək bağla qoşulan düyünlərdən və ya bağ sayı yalnız bir düyündə rast gəlinən hallardan başlamaq uyğunluğu tapmağı asanlaşdırır.
Qonşuluq eyni sayda bağı olan düyünləri ayırmağa kömək edir. Onların qonşularının bağ saylarını müqayisə et; lazım gəlsə, artıq tanıdığın düyünlərlə əlaqələrini yoxla.
Xətlərin kəsişdiyi hər yeri yeni düyün sayma. Düyün kimi göstərilməyən kəsişmədə bir xəttdən digərinə keçərək əlaqə qurma.
Yoxlama zamanı uyğunlaşdırdığın düyünlər arasında bütün bağların saxlandığına əmin ol. Təkcə bağ saylarının bərabərliyi kifayət etmir. Quruluş bəzi düyünləri ayırmağa imkan vermirsə, bir neçə uyğunluq mümkün ola bilər.

Düyünü tanı

Hər sualda düyünlərin bütün bağları verilib. Bağ saylarını və qonşuları yoxla, sonra cavabı seç.

Nümunələr

Altı düyünün bütün bağları bunlardır: A–B, A–C, A–D, A–E, B–C, C–F. Yeni görünüşdə X yalnız üç bağı olan düyünə qoşulub, Y isə iki bağa malikdir. X və Y hansı hərflərdir?

Həllə bax

Həlli: A, B, C, D, E, F üçün bağ sayları müvafiq olaraq 4, 2, 3, 1, 1, 1-dir. Üç bağı olan C-dir; onun yalnız bir bağı olan qonşusu F olduğundan X=F. İki bağı olan yeganə düyün B-dir, deməli, Y=B.

Beş düyün yalnız A–B, B–C, C–D, D–A, A–E bağları ilə birləşib. Yeni görünüşdə X-in iki qonşusundan birinin üç, digərinin iki bağı var. X hansı hərf ola bilər?

Həllə bax

Həlli: A-nın üç, E-nin bir, qalanlarının iki bağı var. B və D eyni düyünlərlə, yəni A və C ilə qonşudur. Onların yerlərini dəyişmək əlaqələri dəyişmir. Buna görə X həm B, həm də D ola bilər.

Tipik səhv

Bağlar: A–B, A–C, B–C, C–D, D–E; yeni görünüşdə X-in üç bağı var. Birinci şəkildə A ən yuxarıda çəkilib, yeni görünüşdə X də ən yuxarıdadır, deməli, X=A.

Bağ sayları: A – 2, B – 2, C – 3, D – 2, E – 1. Üç bağı olan yeganə düyün C-dir. Yoxlama: C-nin qonşuları A, B və D-dir, deməli, X=C.

Şəkildə yuxarıda duran elementi digər görünüşdə də yuxarıda axtarmaq yanlışdır: deformasiya mövqeyi dəyişir, bağları isə saxlayır. Mövqeyə deyil, bağlara əsaslan.

Eyni bağ sayını görən kimi də qərar vermə: qonşuların quruluşunu da yoxla. Sonda cavabda X ilə Y-nin ardıcıllığını qarışdırma.

Özünü yoxla

Fiqurun bütün bağları bunlardır: A–B, B–C, C–D, D–E, E–A, C–F. A–B və C–D xətləri kəsişir, amma kəsişmə yerində düyün yoxdur. A-nın qonşuları hansılardır?

Bütün bağlar: A–B, B–C, C–D, D–E, E–F, B–D. Deformasiya olunmuş fiqurda X-in iki bağı var; onun qonşularından birinin bir, digərinin üç bağı var. X hansı hərfdir?

Beş düyünün bütün bağları bunlardır: A–B, B–C, C–D, D–E, E–A. Yeni görünüşdə X-in iki bağı var və hər iki qonşusunun da iki bağı var. Bu məlumata əsasən X hansı hərf ola bilər?

İmtahana hazırlığını yoxla

Bütün fənləri əhatə edən tam sınağı həll et.

Magistratura sınağı

Digər mövzular

Bütün Məntiq mövzuları