beta

← Geri

Məntiq, Ədədlər və hesablama

Ədədlərdə qanunauyğunluq və şərti əməllər

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

Bu mövzuda ədədlər arasındakı əlaqəni müəyyənləşdirib çatışmayan ədədi hesablayırsan. Tapşırıq ardıcıllıq, ədədin rəqəmlərindən yeni nəticə düzəltmə və ya iki ədədi üçüncü ədədlə əlaqələndirən sətirlər formasında verilə bilər. Əməllərin növbələşməsini, ayrı sıraların birləşməsini və əvvəlki hədlərdən asılılığı ayırd etməlisən. Şərti əməldə isə işarənin mənasını verilən tərifdən və ya nümunələrdən müəyyənləşdirirsən.

Qayda

  • Fərq və nisbət ilə başla: qonşu hədlər arasındakı artımı və azalmanı yoxla. Sabit fərq yoxdursa, fərqlərin özündə qayda axtar; sonra uyğun hədlərin neçə dəfə dəyişdiyinə bax.
  • Növbələşmə ehtimalını yoxla: bir keçiddə vurma, digərində toplama və ya çıxma işlənə bilər. Hər keçidin əməlini ayrıca yaz ki, növbəni itirməyəsən.
  • Mövqe üzrə ayır: birinci, üçüncü, beşinci hədləri ayrıca, ikinci, dördüncü, altıncı hədləri ayrıca oxu. Burada ədədin təkliyi və cütlüyü deyil, sıradakı yeri əsasdır.
  • Əvvəlki hədlər ilə əlaqəni araşdır: növbəti hədd son iki həddin cəmindən, fərqindən və ya bunlara sabit ədəd əlavə etməklə alına bilər. Təklif etdiyin əlaqəni bütün uyğun keçidlərdə sına.
  • Rəqəmlər üzrə çevirmədə rəqəmlərin cəmini, hasilini və yerini yoxla. Nəticə iki hesablamanın cavabını yanaşı yazmaqla da yarana bilər; bunu toplama ilə qarışdırma.
  • Şərti əməl üçün tərif verilibsə, ona əməl et. Tərif yoxdursa, sətirlərdəki eyni mövqeləri müqayisə edərək cəm, fərq, hasil və onların birləşmələrini yoxla. Tapdığın ifadə bütün nümunələrə uyğun gəlməlidir. Mürəkkəb ifadədə əvvəl mötərizənin içini hesabla.

Nümunələr

1

Ardıcıllığı tamamla: 4,8,5,10,7,14,?4, 8, 5, 10, 7, 14, ?.

Həlli: Keçidlərdə növbə ilə 2-yə vurma və 3 çıxma var: 4×2=84\times2=8, 8−3=58-3=5. Eyni növbə davam etdiyindən cavab 14−3=1114-3=11 olur.

2

3,30,6,25,12,20,24,?3, 30, 6, 25, 12, 20, 24, ? sırasında boş yeri doldur.

Həlli: Tək mövqelərdəki hədlər ikiqat artır. Cüt mövqelərdə 30,25,2030, 25, 20 yerləşir və azalma 5-dir. Axtarılan hədd səkkizinci mövqedədir: 20−5=1520-5=15.

3

Çevirmələr belədir: 243→85243\to85, 325→68325\to68, 432→126432\to126. Bu qayda ilə 524 necə çevrilər?

Həlli: Əvvəl ilk iki rəqəmin hasilini, sonra birinci və sonuncu rəqəmin cəmini yanaşı yazırıq. Məsələn, 432 üçün 4×3=124\times3=12, 4+2=64+2=6. Deməli, 524 üçün 5×2=105\times2=10, 5+4=95+4=9 alınır; nəticə 109-dur.

Tipik səhv

Yalnız ilk keçidə uyğun gələn qaydanı dərhal qəbul etmək səhvdir. Qaydanı bütün verilənlərdə yoxla, sonra boş yerə tətbiq et. İki sıra ayrıldıqda növbəti ədədin hansı sıraya aid olduğunu müəyyənləşdir. Yanaşı yazılan nəticələrin yerini dəyişmə və onları toplama.