beta

← Geri

İngilis dili, Oxu

Sözün mətndəki mənası: doğru mənanı kontekstdən tap

Bir ingilis sözünün çox mənası olanda cümlənin özündən doğru mənanı tapmağı öyrənəcəksən.

Oxuma vaxtı: 4 dəqiqə

Süni intellektlə hazırlanmış şəkil: ağaclı, otlu çay sahili və suyun yanında boş taxta skamya.

Azərbaycan dilində «göz» sözünü götür. Üzümüzdəki göz var, bulağın gözü var, şkafın gözü var. «Şkafın gözünü aç» deyəndə heç kim baxan bir göz təsəvvür etmir. Cümlənin qalanı mənanı dərhal göstərir.

İngilis dilində də belədir. Bank həm pul saxlanılan yerdir, həm də çayın sahili. We had a picnic on the bank of the river cümləsində heç bir bank kassası yoxdur. Böyük lüğətlərdə isə run, set kimi sözlərin onlarla mənası verilir.

Deməli, sözün bir tərcüməsini əzbərləmək kifayət etmir. Sözün hansı mənada işləndiyini cümlə özü deyir. Sadəcə onu oxumağı bacarmaq lazımdır.

Niyə lazımdır

Bu bacarıq hər ingiliscə mətndə işinə yarayır: məqalədə, oyunun təlimatında, filmin altyazısında. Hər sözə görə lüğətə qaçmırsan, mənanı cümlədən çıxarırsan, oxu da sürətlənir.

İmtahanda bu tapşırığın çətinliyi odur ki, variantlar çox vaxt eyni sözün real mənalarıdır. Hamısı lüğətdə var, amma mətnə yalnız biri uyğun gəlir. Burada qalib gələn sözü yox, cümləni diqqətlə oxuyandır.

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

Səndən göstərilən abzasdakı sözün hansı mənada işləndiyini müəyyənləşdirmək tələb olunur. Cavab variantları həmin mənanı ingiliscə izah edir. Bəzən variantlarda eyni sözün müxtəlif mənaları, bəzən isə bir-birinə yaxın görünən hərəkət və ya əlamətlər verilir. Məqsəd sözün əzbər bildiyin tərcüməsini deyil, məhz oxuduğun hissədə ifadə etdiyi mənanı seçməkdir.

Qayda

  • Kontekst sözün işləndiyi cümlə və onu əhatə edən mətn hissəsidir. Əvvəl həmin cümləni, sonra lazım gəlsə, əvvəlki və sonrakı cümlələri oxu. Hadisənin səbəbi və nəticəsi mənanı aydınlaşdıra bilər.
  • Nitq hissəsi mümkün mənaları daraldır. Sözün isim, feil, yoxsa sifət olduğunu cümlədəki vəzifəsinə əsasən müəyyən et. Feildirsə, hərəkəti kimin etdiyinə və hərəkətin nəyə yönəldiyinə bax.
  • Məna ipucu axtar: sözün ardınca verilən açıqlama, nümunə və ya qarşılaşdırma onun mənasını göstərə bilər. Məsələn, but və however ilə qurulan qarşılaşdırmada hansı iki fikrin fərqləndirildiyini yoxla.
  • Sözü birlikdə işləndiyi sözlərlə qiymətləndir. Sabit ifadənin və ya frazeoloji birləşmənin mənası ayrı-ayrı sözlərin adi mənalarından fərqlənə bilər.
  • Variantlara baxmazdan əvvəl mənanı öz sözlərinlə təxmin et. Sonra seçdiyin izahı sözün yerinə məna baxımından qoy: cümlənin fikri qorunmalıdır. İzahın cümləyə qrammatik cəhətdən yerləşməsi üçün formasını dəyişmək lazım gələ bilər.
  • Yaxın variantları müqayisə edərkən məna çalarına diqqət yetir. Zəif təsir güclü təsirlə, idarə etmək isə sadəcə iştirak etməklə eyni deyil.

Kontekstdən mənanı tap

Hər cümlədə qalın yazılmış sözün burada hansı mənada işləndiyini seç. Əvvəl ipucunu cümlədə axtar, sonra variantlara bax.

Nümunələr

1

The gallery does not charge visitors; entry is free. Burada charge nə deməkdir?

Həllə bax

Həlli: Girişin pulsuz olması ödəniş tələb edilmədiyini göstərir. Uyğun məna to ask someone to pay money ifadəsidir; ittiham etmək mənası uyğun gəlmir.

2

The signal was faint, but after we adjusted the radio it became loud and clear. Faint hansı əlaməti bildirir?

Həllə bax

Həlli: Sonrakı gur və aydın səslə qarşılaşdırma əvvəlki siqnalın zəif olduğunu göstərir. Burada uyğun qarşılıq weak sözüdür.

3

Nigar runs a small workshop and makes all the decisions about staff and spending. Runs hansı mənadadır?

Həllə bax

Həlli: İşçilər və xərclər barədə qərar vermək idarəetməni göstərir. Buna görə runs burada manages deməkdir; qaçmaq mənasında deyil.

Tipik səhv

The manager will fire two workers because the shop is losing money. Burada fire = atəş açmaq.

Fire burada to make someone leave their job, yəni işdən çıxarmaq deməkdir. Bunu because the shop is losing money hissəsi göstərir: rəhbər mağaza zərər etdiyi üçün iki işçini işdən çıxaracaq.

Ən tanış lüğəvi mənanı dərhal seçmək səhvdir. Mətnin mövzusuna uyğun səslənən hər izah da doğru olmur: məsələn, «işçini cərimələmək» mağaza mövzusuna uyğun görünür, amma mətndə buna dəstək yoxdur.

Seçimini əsaslandıran konkret söz və ya əlaqə tap. Variantın əlavə etdiyi, mətndə dəstəklənməyən xüsusiyyəti qəbul etmə.

Özünü yoxla

The suitcase was light. Even with all her clothes inside, Aysel could lift it easily. Qalın yazılmış sözün kontekstə uyğun mənasını seç.

Murad knew the answer, but he was reluctant to speak in front of the class. He kept hoping someone else would answer instead. Qalın yazılmış sözün mənasını seç.

Because the hall was being repaired, the club put off the meeting until the following week. Qalın yazılmış ifadənin mənasını seç.

İmtahana hazırlığını yoxla

Bütün fənləri əhatə edən tam sınağı həll et.

Magistratura sınağı

Digər mövzular

Bütün İngilis dili mövzuları

Dərslikdə bu mövzu