İngilis dili, Oxu
Mətndə faktı tapmaq: ingiliscə oxu mətnində detalı tap
Oxu mətnində sualın soruşduğu detalı tez tapmağı və onu başqa sözlərlə verilmiş variantda tanımağı öyrənəcəksən.
Oxu müddəti: 4 dəqiqə

Resept oxuyanda mətnin hamısını yadda saxlamırsan. Sənə bir şey lazımdır: un nə qədər olmalıdır? Gözün səhifədə «un» sözünü axtarır, tapır, yanındakı miqdara baxır və iş bitir.
İngilis dili imtahanında oxu tapşırıqlarının bir hissəsi də belədir. Mətnin hamısını anlamaq yaxşıdır, amma sual yalnız bir detalı soruşur: nəyin səbəbi, hansı şərtlə, kim nə etdi. Onu harada axtaracağını bilən adam mətni üç dəfə oxumağa məcbur qalmır.
Bir tələ də var: mətndə gördüyün söz variantda da varsa, bu hələ doğru cavab demək deyil. Bu səhifə tanış sözü doğru faktdan ayırmağı öyrədir.
Niyə lazımdır
Bu bacarıq imtahandan kənarda da işə yarayır: ingiliscə təlimatda, məktubda və ya cədvəldə sənə lazım olan bir məlumatı tez tapırsan, qalanını sonraya saxlayırsan.
İmtahanda isə vaxt məhduddur. Hər sualda bütün mətni yenidən oxumaq əvəzinə açar sözlə doğru hissəyə gedirsən, sonra variantı o hissə ilə tutuşdurursan. Belə olanda yanlış variantlar sənin üçün xeyli asanlaşır.
İmtahan bu mövzuda nə soruşur?
Bu mövzuda verilmiş cümləni oxu mətnindəki konkret məlumata uyğun tamamlayırsan. Sual bir hadisənin səbəbini, başvermə şərtini, bir vasitənin funksiyasını və ya müəyyən nəticənin necə yarandığını soruşa bilər. Məqsəd ümumi mövzunu müəyyənləşdirmək deyil, soruşulan detalın mətndəki qarşılığını tapmaqdır. Cavab variantı həmin məlumatı başqa sözlərlə ifadə edə bilər.
Qayda
- Sualın tələbi: əvvəlcə nəyin soruşulduğunu müəyyən et. Because ilə davam edən cümlədə səbəbi, when ilə davam edən cümlədə isə kontekstdən asılı olaraq zamanı və ya şərti axtar.
- Açar sözlər: sualdakı şəxs, obyekt, hadisə və fərqləndirici əlamətləri seç. Mətni sürətlə nəzərdən keçirərək həmin anlayışların olduğu hissəni tap, sonra o hissəni diqqətlə oxu.
- Kontekst: tapdığın cümlənin əvvəlini və ardını da yoxla. Əvəzliyin hansı sözə aid olduğunu, səbəb və nəticənin necə bağlandığını müəyyənləşdir. Lazım gəlsə, iki qonşu cümlədəki məlumatı birləşdir.
- Məna uyğunluğu: variantı söz təkrarına görə seçmə. Məsələn, reduce costs ifadəsi uyğun kontekstdə spend less money kimi verilə bilər. İfadə dəyişsə də, faktın mənası saxlanmalıdır.
- Dəqiqləşdiricilər: inkarı, miqdarı, müqayisəni və şərti yoxla. Some bütün halları bildirmir; only if isə zəruri şərt göstərir. Variantdakı hər mühüm detal mətnlə təsdiqlənməlidir.
Faktı tap
Qısa mətni oxu, sonra variantlardan mətnin təsdiqlədiyini seç. Diqqət et: doğru variant mətndəki sözləri təkrar etməyə bilər.
Nümunələr
Mətn: The museum moved its evening tours to Friday because the building is closed on Thursday evenings. Sual: Axşam turları niyə cüməyə keçirildi?
Həllə bax
Həlli: The museum is not open on Thursday evenings. Mətn bağlanmanı səbəb kimi göstərir. Cümə günü daha çox ziyarətçinin gəlməsi barədə məlumat yoxdur.
Mətn: The laboratory lends tablets only to students who have completed the safety course. Sual: Planşet götürmək üçün hansı şərt ödənməlidir?
Həllə bax
Həlli: Students must finish the safety course first. Tələbə olmaq təkbaşına kifayət etmir; kursu bitirmək də tələb olunur.
Mətn: Red labels identify urgent orders. Blue ones mark packages that need refrigeration. Sual: Hansı bağlamalar soyudulmalıdır?
Həllə bax
Həlli: Packages with blue labels. İkinci cümlədəki ones sözü etiketləri əvəz edir. Qırmızı etiket isə təcili sifarişləri göstərir.
Tipik səhv
Mətn: Anna's brother works in a bank. Anna teaches music. Sual: Anna nə iş görür? Seçim: She works in a bank. (çünki works və bank sözləri mətndə var)
Seçim: She is a music teacher. İkinci cümlə bunu təsdiqləyir: Anna teaches music. Bankda işləyən onun qardaşıdır.
Mətndə gördüyün tanış sözü ehtiva edən variantı dərhal seçmək səhvdir: həmin məlumat başqa obyektə aid ola bilər, burada olduğu kimi qardaşa. Həyatda doğru bildiyin, lakin mətndə təsdiqlənməyən fikri də cavab sayma.
Seçməzdən əvvəl özünə soruş: bu variantın bütün məzmununu hansı cümlə və ya cümlələr təsdiqləyir?
Özünü yoxla
Mətn: The shop began putting handles on its paper bags because customers found the bags difficult to carry. Cümləni mətnə uyğun tamamla: The shop added handles because ...
Found the bags difficult to carry ifadəsi müştərilərin torbaları daşımaqda çətinlik çəkdiyini bildirir. Doğru variant həmin səbəbi başqa sözlərlə ifadə edir.
Mətn: The club keeps its old maps in a cupboard. They are used to show visitors how the town has changed. Sual: Köhnə xəritələr nə üçün istifadə olunur?
İkinci cümlədəki they əvəzliyi köhnə xəritələrə aiddir. Şəhərin necə dəyişdiyini göstərmək onun keçmişi ilə indiki vəziyyətini müqayisə etməyə kömək edir.
Mətn: Visitors may use the recording room only if they have booked it. A booking does not include equipment. Sual: Səsyazma otağından istifadə etmək üçün hansı şərt ödənməlidir?
Only if they have booked it otağın əvvəlcədən sifariş edilməsini zəruri şərt kimi göstərir. Avadanlıq sifariş etmək və ya otağı boş tapmaq istifadə şərti kimi verilməyib.
Digər mövzular
Bütün İngilis dili mövzuları- İngilis diliCümlələrin məntiqi ardıcıllığıMake up a story tapşırığında qarışıq verilmiş cümlələrdən məntiqli hekayə qurmalı, uyğun nömrə ardıcıllığını…
- İngilis diliAbzası başlayan cümləSənə bir abzasın başlanğıc cümləsi çıxarılmış mətn və cavab variantları verilir.
- İngilis diliMətnin cavab verdiyi suallarBu tapşırıqda verilmiş suallardan hansılarının cavabını oxuduğun mətndə tapa bildiyini müəyyənləşdirirsən.
- İngilis diliDoğru və yanlış fikirlərOxuduğun mətnə əsasən dörd fikrin hər birini qiymətləndirirsən: doğru fikir üçün A, yanlış fikir üçün B…