İnformatika, Ofis proqramları

Sorğuya uyğun yazıların sayı: VƏ, VƏ YA və təkrarsız sayma

VƏ, VƏ YA ilə qurulan sorğuya hansı yazıların uyğun gəldiyini tapıb onları təkrarsız saymağı öyrənəcəksən.

Oxumaq 4 dəqiqə çəkir

Süni intellektlə hazırlanmış şəkil: əllərdə tutulmuş smartfonun ekranında mal şəkilləri və filtr düymələri görünür.

Onlayn mağazada telefon axtaranda filtrlər seçirsən: qiymət müəyyən həddən aşağı olsun, yaddaş da kifayət qədər böyük olsun. Çox sayt dərhal yazır ki, neçə mal qaldı. VƏ ilə əlavə etdiyin hər şərt bu sayı azalda və ya dəyişməz saxlaya bilər, amma artıra bilməz.

Bu, əslində sorğudur. Hər filtr bir şərtdir, fərqli qrupların filtrləri isə adətən VƏ ilə birləşir: mal hamısına uyğun olmalıdır. Bir qrupun içində rəng seçimləri isə adətən VƏ YA ilə birləşir, ona görə də əlavə rəng seçəndə nəticələrin sayı arta və ya dəyişməz qala bilər.

Sayt bu sayı bir anda hesablayır. İmtahanda isə kompüter sənsən: cədvələ baxıb hansı sətirlərin seçildiyini və neçə olduğunu özün tapmalısan.

Niyə lazımdır

Elektron cədvəldə süzgəc qurmaq, verilənlər bazasında sorğu yazmaq, axtarışda sözləri birləşdirmək eyni məntiqə söykənir. Şərtləri düz oxuya bilməyən hər yerdə ya artıq, ya da əskik nəticə alır.

Tapşırıqlarda hesablama çətin deyil, xal kiçik diqqətsizlikdə itir: sərhəd qiyməti, iki dəfə sayılan yazı, sətir ilə şəxsin qarışdırılması. Qaydanı bir dəfə yaxşı mənimsəsən, bu tapşırıqlar ən rahat xallardan olur.

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

Səndən verilən şərtlərə əsasən seçilən yazıları saymaq tələb olunur. Tapşırıqda bir cədvəlin sətirlərini yoxlaya, əlaqəli cədvəllərdən uyğun şəxsləri müəyyənləşdirə və ya axtarış sorğularının nəticə sayları ilə hesablama apara bilərsən. Əsas məsələ VƏ, VƏ YA əlaqələrini düzgün tətbiq etmək və ortaq nəticələri təkrar saymamaqdır.

Qayda

Yazı cədvəlin bir sətridir. Hər sətirdə şərtləri ayrıca yoxla, sonra bütöv ifadənin doğru olub-olmadığını müəyyənləşdir.
VƏ (AND) bütün birləşdirilən şərtlərin eyni yazı üçün doğru olmasını tələb edir. Uyğun yazı qruplarının yalnız ortaq üzvləri seçilir.
VƏ YA (OR) üçün ən azı bir şərtin doğruluğu kifayətdir. Hər iki şərtə uyğun gələn yazı da seçilir, lakin bir dəfə sayılır.
Mötərizələr üzrə ara nəticələri tap: hər qrup üçün uyğun sətir nömrələrini yaz, sonra qrupları aralarındakı məntiqi əmələ görə birləşdir.
Sərhəd qiyməti üçün işarəyə bax: $x>60$ olduqda 60 qəbul edilmir, $x\geq60$ olduqda isə qəbul edilir. Eyni fərq kiçiklik müqayisələrinə də aiddir.
Say düsturu: $A$ və $B$ uyğun nəticələr çoxluqları, $n(A)$ isə $A$ çoxluğunun elementlərinin sayıdır. VƏ kəsişməyə, VƏ YA birləşməyə uyğundur: $n(A\cup B)=n(A)+n(B)-n(A\cap B)$ .
Üç çoxluqda cüt kəsişmələri çıxıb üçlü kəsişməni əlavə et: $n(A\cup B\cup C)=n(A)+n(B)+n(C)-n(A\cap B)-n(A\cap C)-n(B\cap C)+n(A\cap B\cap C)$ . Cüt kəsişmələrin sayına hər üç çoxluğa daxil olan elementlər də daxildir.
Əlaqəli cədvəllər arasında uyğunluğu ortaq identifikatorla qur. Sual fərqli şəxslərin sayını istəyirsə, eyni identifikatoru yalnız bir dəfə say.

Tapşırıqlarda işlənən düsturlar

Öyrənilməli düstur

\begin{aligned}n(A\cup B\cup C)&=n(A)+n(B)+n(C)-n(A\cap B)-n(A\cap C)-n(B\cap C)+n(A\cap B\cap C)\\n((A\cap B)\cup C)&=n(A\cap B)+n(C)-n(A\cap B\cap C)\end{aligned}

$A$ , $B$ , $C$ ayrı sözlərə uyğun səhifə çoxluqları, $n$ element sayı, $\cap$ VƏ, $\cup$ isə VƏ YA əməlidir. Birinci düsturla üç sözün ortaq səhifələrinin sayını tap, sonra ikinci düsturda həmin saydan istifadə edərək təkrar sayılmanı aradan qaldır.

Öyrənilməli qayda

AND ilə birləşdirilən tələblərin hamısı, OR ilə birləşdirilənlərdən isə ən azı biri doğru olmalıdır. Hər mötərizə üçün uyğun yazıları seç, sonra bu iki siyahını birləşdirərək təkrarsız say.

Öyrənilməli qayda

OR ilə bağlanan tələblərdən birinin doğruluğu mötərizənin doğru olması üçün kifayətdir. Mötərizələr AND ilə bağlandığına görə hər ikisinə uyğun gələn yazıları seçib say.

Öyrənilməli qayda

AND bütün tələblərin birlikdə, OR isə onlardan ən azı birinin ödənməsini tələb edir. Mötərizələri ayrıca yoxlayıb seçilən yazıları təkrarsız say, ciddi bərabərsizlikdə sərhəd qiymətini çıxar, bərabərlik işarəsi də varsa onu daxil et.

Öyrənilməli qayda

Cədvəllərdəki məlumatları eyni identifikator üzrə uyğunlaşdır, OR üçün fakültə və kurs tələblərindən birinin, AND üçün isə həm mötərizənin, həm dil tələbinin ödənməsini yoxla. Oxucuların sayı soruşulduğundan uyğun sətirlərdə təkrarlanan identifikatoru yalnız bir dəfə nəzərə al.

Öyrənilməli qayda

VƏ ilə bağlanan tələblərin hamısı, VƏ YA ilə bağlananlardan isə ən azı biri doğru olmalıdır. Hər mötərizəyə uyğun yazıları müəyyənləşdirib birləşdir, ortaq yazını bir dəfə say və sərhəd qiymətini yalnız bərabərlik işarəsi olduqda daxil et.

Öyrənilməli qayda

AND üçün tələblər birlikdə, OR üçün onlardan ən azı biri ödənməlidir. Hər mötərizəni yoxlayıb uyğun yazıları təkrarsız say, $>$ və $<$ sərhəd qiymətini qəbul etmir, $\geq$ isə bərabərliyi də qəbul edir.

Özün say

Hər sualda sorğuya uyğun yazıların sayını yaz. Səhv etsən, həllin addımlarına bax.

Nümunələr

Dörd yazıda (bal, kurs) qiymətləri belədir: 1: (60, 2), 2: (85, 1), 3: (91, 3), 4: (59, 2). Sorğu:

(bal\geq60\ AND\ kurs=2)\ OR\ bal>85

Həllə bax

Həlli: Mötərizədəki şərtə yalnız 1-ci yazı, sonuncu müqayisəyə yalnız 3-cü yazı uyğundur. Nəticə 2 yazıdır; 85 sərhədi 2-ci yazını seçməyə imkan vermir.

Bütün saylar minlərlə verilib. Axtarış nəticələrində $n(A)=30$ , $n(B)=24$ , $n(C)=20$ , $n(A\cap B)=9$ , $n(A\cap C)=7$ , $n(B\cap C)=6$ , ümumi birləşmə 56 mindir. $(A\cap B)\cup C$ neçə mindir?

Həllə bax

Həlli: Üçlü kəsişmə $56-(30+24+20)+9+7+6=4$ mindir. Axtarılan say $9+20-4=25$ mindir.

Birinci cədvəldə şərtə uyğun iştirakçı kodları 51 və 53-dür. İkinci cədvəldə sertifikat alanların kodları 51, 51, 52-dir. Uyğun iştirakçılardan neçəsi sertifikat alıb?

Həllə bax

Həlli: Ortaq kod yalnız 51-dir. İki sertifikat qeydinə baxmayaraq, cavab 1 iştirakçıdır.

Tipik səhv

Birinci qrupa 1, 2, 5, 6-cı yazılar, ikinciyə 2, 6, 7-ci yazılar uyğundur. VƏ YA olduğu üçün $4+3=7$ yazı.

Uyğun nömrələri birləşdirirəm: 1, 2, 5, 6, 7. 2-ci və 6-cı yazılar təkrarlanır, onları bir dəfə sayıram. Cavab 5 yazıdır.

VƏ YA ilə bağlanan qrupların saylarını birbaşa toplamaq ortaq yazıları iki dəfə saydırır. Əvvəl uyğun nömrələri qeyd et, təkrarlananları ayır, sonra say.

Həmçinin sətirlərin, yoxsa fərqli şəxslərin sayının istəndiyini yoxla.

Özünü yoxla

Beş yazıda (bal, kurs) qiymətləri belədir: 1: (50, 2), 2: (50, 1), 3: (65, 3), 4: (80, 2), 5: (90, 1). Sorğu: $(bal>50\ OR\ kurs=1)\ AND\ bal\leq80$ . Neçə yazı seçilir?

$A$ sorğusu $23$ , $B$ sorğusu $18$ , $A\ OR\ B$ sorğusu isə $32$ yazı seçir. $A\ AND\ B$ sorğusu neçə yazı seçər?

Sorğuya yeni şərti VƏ ilə əlavə edirsən. Cədvəldəki məlumatlar dəyişmirsə, nəticələrin sayı haqqında hansı fikir həmişə doğrudur?

Bu mövzunu tapşırıqlarla bərkit

Bu mövzunun tapşırıqlarını həll et və hər birinin izahına bax.

Mövzu üzrə sınaq, Magistratura

Digər mövzular

Bütün İnformatika mövzuları

Dərslikdə bu mövzu

Dərslik: İnformatika, 10-cu sinif, «Sorğular», səh. 109