İnformatika, Ofis proqramları

Excel funksiyaları və xətaları: hansı funksiya nə edir

Excel funksiyasının nə saydığını və hansı nəticəni qaytaracağını, hansı kateqoriyada olduğunu, xəta kodunun nə dediyini müəyyən edə biləcəksən.

Oxumaq 4 dəqiqə çəkir

Süni intellektlə hazırlanmış şəkil: masanın üstündə açıq notbuk, ekranında rəngli xanalardan ibarət cədvəl, yanında dəftər və qələm.

Cədvəldə işləyirsən və xanada birdən ##### görünür. Sütun ədədi göstərmək üçün dar olduqda xanada belə işarələr çıxa bilər. Bu halda sütunun sərhədini çəkib genişləndirəndə ədəd yenə görünəcək.

Excel-in başqa xəbərdarlıqları da belə qısa kodlardır. Boş xanaya bölsən, #DIV/0! çıxır. Funksiyanın adını səhv yazsan, #NAME? alırsan. Bu kodlar təsadüfi deyil, hər biri problemin səbəbini adlandırır.

Funksiyalarda da vəziyyət oxşardır: adları bir-birinə bənzəyir, gördükləri iş isə fərqlidir. COUNT ilə COUNTA arasındakı bir hərf nəticəni dəyişir. Hansı funksiyanın nə etdiyini bilsən, cədvəl sənin üçün işləyir.

Niyə lazımdır

Sinif jurnalında, alış-veriş siyahısında, idman nəticələrində hesablamanı əllə aparmırsan. Bir düstur yazırsan, verilənlər dəyişəndə nəticə özü yenilənir. Amma səhv funksiya seçsən, cədvəl yenə səliqəli görünür, sadəcə yanlış rəqəm göstərir. Belə səhvi gözlə tutmaq çətindir.

İmtahanda isə vaxt azdır və cədvəli kompüterdə yoxlamaq mümkün deyil. Nəticəni beynində hesablamalısan: hansı xanalar sayılır, sıralama necə gedir, mətndə neçə simvol var. Qaydaları bilsən, bu, bir dəqiqəlik işdir.

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

Excel 2019 tapşırıqlarında funksiyanı kateqoriyası və gördüyü işlə uyğunlaşdırırsan. Boş, dolu və ədədi xanaları sayan funksiyaları fərqləndirmək, sıralamadakı qiyməti tapmaq və mətn əməliyyatının nəticəsini müəyyənləşdirmək tələb olunur. Funksiyanın adı ilə yanaşı, arqumentlərinin mənasını da bilməlisən.

Qayda

Düstur bərabərlik işarəsi ilə başlanır; funksiyanın arqumentləri mötərizədə yazılır. Nümunələrdə arqument ayırıcısı nöqtəli vergüldür. Shift+F3 ilə Insert Function dialoqunu aça bilərsən.
Statistical kateqoriyasında COUNT diapazondakı ədədi xanaları, COUNTA dolu xanaları, COUNTBLANK boş xanaları sayır. COUNTIF yalnız verilmiş şərtə uyğun xanaları sayır. Mətn və xəta olan xana COUNTA nəticəsinə daxildir, COUNT nəticəsinə daxil deyil.
AVERAGE ədədi ortanı, MIN minimumu, MAX maksimumu verir. MEDIAN sıralanmış ədədlərin ortasındakı qiymətdir; say cütdürsə, mərkəzdəki iki ədədin ortası hesablanır. Bunlar da Statistical kateqoriyasındadır.
LARGE azalan, SMALL artan sıralamada göstərilən mövqedəki qiyməti qaytarır. Əvvəl diapazon, sonra sıra nömrəsi yazılır. Hər ikisi Statistical funksiyasıdır; təkrarlanan ədədlər sıralamadan çıxarılmır.
Text kateqoriyasında LEN boşluqlar daxil bütün simvolları sayır; LEFT başlanğıcdan, RIGHT sondan simvollar götürür. TRIM artıq adi boşluqları təmizləyir, sözləri tək boşluqla ayırır. PROPER sözlərin başlanğıc hərflərini böyüdüb digərlərini kiçildir; UPPER bütün hərfləri böyüdür.
Logical kateqoriyasında AND bütün şərtlərin, OR ən azı bir şərtin doğruluğunu yoxlayır; NOT məntiqi qiyməti əksinə çevirir. IF şərtin nəticəsinə uyğun qiyməti seçir.
Kateqoriyalar arasında fərqi yadda saxla: SUM, SUMIF, ROUND — Math and trigonometry; VLOOKUP, MATCH, INDEX — Lookup and reference; TODAY — Date and time; ISBLANK — Information. SUM cəmləyir, SUMIF şərtlə cəmləyir, ROUND yuvarlaqlaşdırır.
Xətalar səbəbi göstərir: #DIV/0! sıfıra bölmə, #NAME? tanınmayan ad, #VALUE! uyğun olmayan verilən tipi, #REF! etibarsız istinaddır. ##### dar sütunda ədədin görünməməsini də bildirə bilər.

Bu mövzunun tapşırıqlarındakı düsturlar

Öyrənilməli düstur

\operatorname{LARGE}(D;k)=x_{(k)}

$D$ ədədlərin yerləşdiyi diapazon, $k$ sıra nömrəsi, $x_{(k)}$ isə həmin ədədlərin azalan sıralamasında $k$ mövqeyindəki qiymətdir. İstənilən mövqedəki böyük qiyməti tapmaq üçün diapazonu və sıra nömrəsini ayrı arqumentlər kimi göstər.

Öyrənilməli düstur

y=\operatorname{AVERAGEIF}(R;c;A)

$R$ şərtin yoxlandığı diapazon, $c$ şərt, $A$ isə orta qiymət üçün verilənlərin götürüldüyü diapazondur. $y$ nəticəsini müəyyənləşdirərkən $R$ daxilində şərti ödəyən mövqeləri tap və $A$ daxilində onlara uyğun ədədlərin ədədi ortasını hesabla.

Öyrənilməli qayda

Statistical kateqoriyasındakı funksiyalar sayma, orta qiymət, median və sıralanmış verilənlərdən qiymət seçmə kimi işləri görür. Kateqoriyaları ayırarkən nəzərə al ki, SUMIF və ROUND Math & Trig, ISBLANK Information, LEN isə Text qrupundadır.

Öyrənilməli qayda

Lookup and reference funksiyaları axtarış və mövqeyə görə müraciət üçündür: VLOOKUP ilk sütunda axtarır, MATCH uyğun elementin mövqeyini, INDEX isə göstərilən mövqedəki qiyməti qaytarır. Funksiyanı bu qrupa aid edərkən onun axtarışla və ya istinadla bağlı iş gördüyünə diqqət et.

Öyrənilməli qayda

TRIM sözlər arasındakı adi boşluqları birə endirir və mətnin kənarlarındakı boşluqları silir, PROPER isə sözün başlanğıc hərfini böyüdüb digər hərfləri kiçildir. COUNTBLANK boş xanaları saydığı üçün uyğunlaşdırmada mətnin dəyişdirilməsi ilə xanaların sayılmasını fərqləndir.

Öyrənilməli qayda

Funksiyanı kateqoriyaya ayırarkən onun işinə bax: AND, OR və IF Logical, COUNT, MEDIAN və LARGE Statistical, LEFT, RIGHT və LEN isə Text qrupuna daxildir. Yuvarlaqlaşdırma aparan ROUND funksiyası Math & Trig qrupunda yerləşir.

Öyrənilməli qayda

Statistical qrupunda COUNT diapazondakı ədəd saxlayan xanaları, COUNTA qiymətin tipindən asılı olmayaraq dolu xanaları, COUNTBLANK isə boş xanaları sayır. Sayma funksiyasını seçərkən mətn və digər qiymətlərin də nəzərə alınıb-alınmadığını yoxla.

Excel əvəzinə sən hesabla

Düstur verilib, xanalar da məlumdur. Nəticəni ağlında tap və yaz.

Nümunələr

C1:C5 xanalarında ardıcıllıqla 6, mətn, boş xana, 0, 12 var. Sayma nəticələrini tap.

Həllə bax

Həlli:

=\mathrm{COUNT}(C1:C5)

nəticəsi 3,

=\mathrm{COUNTA}(C1:C5)

nəticəsi 4,

=\mathrm{COUNTBLANK}(C1:C5)

nəticəsi 1-dir. Sıfır da ədəddir.

D1:D4 qiymətləri 9, 4, 9, 2-dir. LARGE ilə ikinci qiyməti və medianı tap.

Həllə bax

Həlli: Azalan sıra 9, 9, 4, 2 olduğundan $=\mathrm{LARGE}(D1:D4;2)$ nəticəsi 9-dur. $=\mathrm{MEDIAN}(D1:D4)$ üçün mərkəzdəki 4 və 9-un ortası 6,5-dir.

A1-də “alma ARMUD” yazılıb. LEN və PROPER nə qaytarır?

Həllə bax

Həlli: $=\mathrm{LEN}(A1)$ nəticəsi 10-dur: dörd hərf, bir boşluq, beş hərf. $=\mathrm{PROPER}(A1)$ nəticəsi “Alma Armud” olur.

B2 xanasında 10 ədədi var, C2 boşdur, A1-də isə «alma» sözü yazılıb. =B2/C2, =B2+A1 və =SUMM(B2) düsturları nə qaytarır?

Həllə bax

Hesablamada boş xana sıfır kimi götürülür. Deməli, =B2/C2 sıfıra bölmədir və nəticə #DIV/0! olur.
=B2+A1 ədədi mətnlə toplamağa çalışır. Verilənin tipi uyğun gəlmir, buna görə #VALUE! çıxır.
SUMM adlı funksiya yoxdur, düzgün ad SUM-dır. Excel bu adı tanımır və #NAME? qaytarır.

#DIV/0!, #VALUE! və #NAME?.

Tipik səhv

$=\mathrm{MAX}(A1:A5;2)$ diapazonda ikinci ən böyük ədədi verir.

İkinci ən böyük ədədi $=\mathrm{LARGE}(A1:A5;2)$ verir. $=\mathrm{MAX}(A1:A5;2)$ isə diapazondakı ədədlərin və 2-nin ən böyüyünü qaytarır.

MAX funksiyasına ikinci arqument kimi 2 yazmaq sıralamada ikinci yeri seçmir; 2-ni müqayisəyə əlavə edir. Kateqoriyada da oxşar tələ var: funksiyanın ədəd qaytarması onun kateqoriyasını müəyyən etmir. LEN nəticəsi ədəd olsa da, Text kateqoriyasındadır.

Əvvəl tələb olunan əməliyyatı dəqiqləşdir, sonra funksiyanı seç.

Özünü yoxla

Diapazonda ədəd, mətn və xəta olan bütün dolu xanaları saymaq istəyirsən. Hansı funksiyanı seçməlisən?

E1:E6 xanalarında ardıcıllıqla 12, 4, 7, 4, 9, 2 var. $=\mathrm{SMALL}(E1:E6;3)$ hansı nəticəni qaytarır?

Düsturda etibarsız istinad olduqda hansı xəta kodunu görərsən?

Bu mövzunun tapşırıqlarını həll et

Bu mövzunun tapşırıqlarını həll et və hər birinin izahına bax.

Mövzu üzrə sınaq, Magistratura

Digər mövzular

Bütün İnformatika mövzuları

Dərslikdə bu mövzu

Dərslik: İnformatika, 9-cu sinif, «Elektron cədvəldə funksiyalar», səh. 49
Dərslik: İnformatika, 9-cu sinif, «Mütləq və nisbi istinadlar», səh. 44
Dərslik: İnformatika, 8-ci sinif, «Elektron cədvəl», səh. 85