İngilis dili, Qrammatika
İngiliscə sifətin müqayisə və üstünlük dərəcələri
İngiliscə sifətin uyğun dərəcəsini seçməyi və müqayisədə fərqin azlığını, yaxud çoxluğunu bildirməyi öyrənəcəksən.
4 dəqiqəlik oxu
Çanta seçəndə rənginə baxmaqla iş bitmir. Kitabların ona yerləşməlidir, özünü də rahat daşımalısan. Böyük görünən çanta mütləq ağır olmur; kiçik çanta isə lazım olan əşyalar üçün dar gələ bilər. Buna görə seçim edəndə ölçünü və çəkini ayrı düşünürsən. Bəyəndiyin rəng hələ bütün suallara cavab vermir.
Bu seçimi ingiliscə izah etmək istəyəndə təkcə sifəti bilmək kifayət etmir. Çantanın qara olduğunu demək bir şeydir, o birindən yüngül olduğunu demək başqa. İlk cümlə rəngi bildirir. İkincidə isə əşyalar arasında əlaqə qurursan. Fikrin dəyişdiyi üçün istifadə etdiyin sözün forması da əhəmiyyət qazanır.
Bir də fərqin sənə nə qədər hiss olunduğu var. Çantanı qaldıranda çəkidə cüzi fərq duya bilərsən, yaxud fərq dərhal nəzərə çarpar. Bunları eyni sözlərlə demək istəməzsən. Sifətin dərəcəsi və yanındakı kiçik sözlər fikrini dəqiqləşdirməyə kömək edir. İngiliscə müqayisə belə gündəlik bir seçimdən başlaya bilər.
Niyə lazımdır
Bu mövzu əşya haqqında rəyini izah edəndə işinə yarayır. Telefon seçərkən ekran ölçüsünü, oyun haqqında danışarkən çətinliyi, yol seçərkən məsafəni qarşılaşdıra bilərsən. Qarşındakı adam təkcə hansı variantı seçdiyini deyil, seçiminin səbəbini də anlayar. Bildiyin sifətləri belə cümlələrdə işlətmək fikrini daha dəqiq çatdırmağa imkan verir.
İmtahanda isə sözün tanış görünməsi onun uyğun cavab olması demək deyil. Variantı seçəndən sonra bütöv cümləni həmin sözlə yenidən oxu. Nəzərdə tutulan fikrin alınıb-alınmadığını yoxla. Sonra həllə baxanda təkcə cavabı yadda saxlama: öz seçiminlə izahın hansı yerdə ayrıldığını tap. Beləliklə, növbəti tapşırıqda konkret nəyə diqqət edəcəyini biləcəksən.
İmtahan bu mövzuda nə soruşur?
Cümlədə buraxılmış yerə sifətin uyğun formasını seçməlisən. Bunun üçün iki əşyanın müqayisə edildiyini, yoxsa bir qrupda əlaməti ən çox daşıyanın seçildiyini müəyyən et. Tapşırıqda həm qısa, həm də uzun sifətlər işlənə bilər. Bəzən sifətdən əvvəlki söz fərqin az və ya çox olduğunu göstərir; cavab seçərkən onu da nəzərə al.
Qayda
- Müqayisə dərəcəsi iki şəxsi, əşyanı və ya vəziyyəti bir əlamətə görə qarşılaşdırır. Müqayisənin ikinci tərəfi çox vaxt than ilə göstərilir: This room is warmer than the kitchen.
- Üstünlük dərəcəsi qrup daxilində əlamətin ən yüksək dərəcəsini bildirir. Sifətdən əvvəl adətən the işlənir: This is the warmest room in our house.
- Qısa sifətlər adətən müqayisədə -er, üstünlükdə -est qəbul edir: tall, taller, the tallest. Bəzi ikihecalı sifətlər də belə dəyişir: narrow, narrower, the narrowest.
- Yazılış dəyişikliklərini unutma: sonu -e ilə bitən sifətə yalnız -r, -st artırılır: large, larger, the largest. Qısa saitdən sonra gələn tək son samit bəzi qısa sifətlərdə qoşalaşır: big, bigger, the biggest. Samitdən sonrakı -y isə -i olur: happy, happier, the happiest.
- Uzun sifətlər üçün müqayisədə more, üstünlükdə the most işlət: expensive, more expensive, the most expensive. Bu formalarda sifətin özünə şəkilçi artırılmır.
- İstisnalar ayrıca yadda saxlanır: good, better, the best və bad, worse, the worst.
- Fərqin ölçüsü müqayisə formasından əvvəl göstərilə bilər: much, far, a lot böyük fərqi, slightly, a little, a bit kiçik fərqi bildirir. Məsələn, This exercise is a little easier than the last one.
Tapşırıqlarda işlənən qaydalar
Öyrənilməli qayda
Bir qrupda əlamətin ən yüksək dərəcəsini bildirərkən üstünlük dərəcəsini seç, birhecalı sifətlər adətən -est qəbul edir və isimdən əvvəl bu formada işlənəndə qarşısına the gəlir: This is the tallest tree in our garden.
Öyrənilməli qayda
Bir əşyanı qeyri-müəyyən şəkildə bildirən təkdəki sayılan isimlə a/an işlət, isimdən əvvəl sifət varsa, artikli sifətin qarşısına qoy: It is a small basket. Very sifətin adi dərəcəsini gücləndirir, müqayisə dərəcəsi ilə işlənmir.
Öyrənilməli qayda
İki əşyanı müqayisə edərkən birhecalı sifətə adətən -er artır, müqayisə edilən ikinci əşyanı isə than ilə göstər: This box is smaller than that one.
Öyrənilməli qayda
Üç və daha çox hecalı sifətin müqayisə dərəcəsini düzəltmək üçün onun qarşısına more gətir, ikinci tərəfi göstərərkən than işlət: This painting is more beautiful than the others.
Öyrənilməli qayda
Slightly müqayisə dərəcəsindəki sifətdən əvvəl gələrək fərqin kiçik olduğunu göstərir: This room is slightly colder than the kitchen. Birhecalı sifətə müqayisə üçün -er artırdıqda qarşısına əlavə more yazma.
Öyrənilməli qayda
Qrup daxilində əlamətin ən yüksək dərəcəsini bildirmək üçün üstünlük dərəcəsini işlət, -ow ilə bitən bəzi ikihecalı sifətlər də -est qəbul edir. Bu sifət isimdən əvvəl gələndə adətən qarşısına the qoy: This is the shallowest pool in the park.
Öyrənilməli qayda
A lot və much müqayisə dərəcəsindəki sifətdən əvvəl işlənərək fərqin böyük olduğunu bildirir: The train is a lot faster than the bus. -er ilə düzələn müqayisə formasının qarşısına more əlavə etmə.
Öyrənilməli qayda
Samitdən sonra -y ilə bitən ikihecalı sifətin müqayisə formasında y hərfini i ilə əvəz edib -er artır. Bu formadan əvvəlki slightly fərqin azlığını bildirir: This street is slightly busier than ours.
Formaları cütləşdir
Hər sifət üçün istənilən dərəcədə olan formanı seç.
Nümunələr
Boşluğu tamamla: This camera is ... than my old camera. (expensive)
Həllə bax
Həlli: İki kamera müqayisə olunur. Uzun sifət üçün more seçilir. Cavab: more expensive.
Uyğun formanı yaz: Of the five towers, this is ... . (tall)
Həllə bax
Həlli: Beş qüllə arasından ən hündür olan göstərilir. Üstünlük dərəcəsi lazımdır. Cavab: the tallest.
Düzgün variantı seç: Today is slightly (cold / colder / coldest) than yesterday.
Həllə bax
Həlli: Bugünkü və dünənki hava müqayisə edilir. Slightly az fərq bildirir, sifət isə müqayisə formasında qalır. Cavab: colder.
Tipik səhv
more faster; very faster
faster; much faster
Eyni sifətdə more ilə -er işlətmə; müqayisəni gücləndirmək üçün də very faster əvəzinə much faster işlət.
Əvvəl cümlənin mənasından dərəcəni müəyyən et, sonra sifətin quruluşuna uyğun formanı seç.
Sifətin formasını seç
Boşluğu tamamla: This towel is ... than that one. (dry)
İki dəsmal müqayisə edildiyi üçün drier seçilir. Dry sözündə samitdən sonrakı y hərfi i ilə əvəz olunur və -er artırılır.
Qrupda ən maraqlı hekayəni bildirən formanı seç: This is ... story in the book. (interesting)
Kitabdakı hekayələr arasında ən maraqlısı göstərildiyi üçün üstünlük dərəcəsi lazımdır. Interesting uzun sifətdir, buna görə the most interesting işlənir.
Qiymət fərqinin böyük olduğunu bildirən düzgün variantı seç: This bicycle is ... than my old one.
Much müqayisə formasındakı cheaper sözündən əvvəl gələrək fərqin böyük olduğunu bildirir. Slightly isə kiçik fərqi göstərir; very cheaper və more cheaper düzgün deyil.
Mövzu üzrə məşq et
Bu mövzunun tapşırıqlarını həll et, cavabların izahına bax.
Digər mövzular
Bütün İngilis dili mövzuları- İngilis diliArtiklCümlədəki boşluqlar üçün a, an, the seçir və ya artiklin işlənmədiyini müəyyənləşdirirsən.
- İngilis diliMəsdər və cerundİmtahanda boşluğa uyğun feil formasını seçir və ya düzgün qurulmuş cümlələri müəyyən edirsən.
- İngilis diliModal feillər və məchul növCümləni tamamlayarkən bacarıq, məcburiyyət və məsləhət bildirən ifadələrdən uyğununu seçirsən.
- İngilis diliİsim (The Noun)İmtahanda isimləri digər nitq hissələrindən ayırır, yiyəlik halındakı sözləri tapır və miqdar bildirən…
Dərslikdə bu mövzu
- Dərslik: İngilis dili, 9-cu sinif, «Grammar A: Intensifiers with comparatives and superlatives», səh. 112
- Dərslik: İngilis dili, 7-ci sinif, «Grammar: Comparative and Superlative Adjectives», səh. 49