Feilin zaman formaları: ingilis dilində zamanı necə seçmək

Niyə lazımdır

Hekayədə, məktubda, xəbərdə hadisələr müxtəlif vaxtlarda baş verir. Zamanı düz seçəndə oxucu çaşmır. Səhv seçəndə isə cümlə qrammatik cəhətdən düz görünsə də, başqa bir şey deyir.

Testdə bir neçə variant ilk baxışdan mümkün görünə bilər. Düzü hadisələrin vaxtına uyğun gələn variantdır. Qaralama kağızında kiçik bir zaman xətti çəkməyi vərdiş etsən, seçimi tez və arxayın edəcəksən.

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

Qayda

• İstinad anı hadisələri müqayisə etdiyin vaxtdır. Əvvəl bu anı müəyyənləşdir, sonra hər hərəkətin ondan əvvəl, həmin anda, yoxsa sonra baş verdiyini yoxla. Aşağıda V1 əsas forma, V2 keçmiş forma, V3 keçmiş zaman feili sifətidir.
• Simple qrupunda Present Simple adət və faktı, Past Simple keçmişdə tamamlanmış hadisəni, Future Simple gələcəyə aid proqnozu, ani qərarı bildirə bilər. Quruluşlar: V1/V1+s, V2, will + V1.
• Continuous həmin anda gedən prosesi göstərir: am/is/are + V-ing, was/were + V-ing, will be + V-ing. Keçmiş hekayədə fon prosesinə Past Continuous, onun gedişində baş verən hadisəyə Past Simple uyğun gəlir.
• Perfect qrupu əvvəlki hərəkəti istinad anı ilə bağlayır: have/has + V3, had + V3, will have + V3. Present Perfect indiyə aid nəticə və təcrübəni, Past Perfect keçmiş andan əvvəl tamamlanmanı, Future Perfect gələcək həddədək tamamlanmanı bildirə bilər.
• Perfect Continuous prosesin istinad anınadək müddətini vurğulayır: have/has been + V-ing, had been + V-ing, will have been + V-ing. Know kimi vəziyyət feilləri adətən davamedici formada işlənmir: I have known her for years.
• Gələcək zaman mənalı zaman budaq cümləsində when, by the time bağlayıcılarından sonra adətən indiki zaman işlənir: By the time you return, I will have finished. Keçmiş baxış nöqtəsindən gələcək isə would + V1 ilə verilə bilər.
• İnversiya zamanı köməkçi feil mübtədadan əvvələ keçir. Keçmiş hadisələrin sürətli ardıcıllığı üçün tipik quruluş: No sooner had + mübtəda + V3 + than + mübtəda + V2.

Tapşırıqlarda işlənən qaydalar

Nümunələr

Tipik səhv

Bağlayıcını hazır zaman göstəricisi sayma: when həmişə eyni formanı tələb etmir. Burada müəllim girdi, biz də ondan sonra ayağa qalxdıq. Bu, gedən proses deyil, ardıcıl iki hadisədir.

Eyni qayda after üçün də keçərlidir: after ardıcıllığı aydın göstərdikdə hər iki hadisə Past Simple ilə də verilə bilər: After she locked the door, she left. Zamanı seçərkən bütöv cümlənin mənasına əsaslan.

Özünü yoxla

• İngilis diliSözönülər, modal feillər, əvəzliklər, budaq cümlələrVerilən tapşırıqlarda cümlənin bir neçə boşluğuna uyğun sözönülər sırasını seçirsən.
• İngilis diliSöz seçimi və frazeoloji feillərBu mövzuda cümlədəki boşluğa mənaca uyğun söz və ya frazeoloji feil seçirsən, verilmiş vəziyyəti ifadə edən…