Bitki qrupları və fəsilələri: mamırdan çiçəkli bitkilərə

Mamırlarda üstün nəsil qametofit, qıjılarda isə sporofitdir; hər iki qrup spor yaradır və fotosintez edir. Mamırda həqiqi kök və damar toxumaları olmur, qıjıda isə köklər, suyu daşıyan ksilema və üzvi maddələri daşıyan floema inkişaf edir.

Tozcuq yaradan quruluşlarda haploid tozcuq hüceyrələri ilə yanaşı diploid toxumalar da olur; mayalanma isə yumurtacıqda baş verir. Qoza çiçəklərdən ibarət deyil və erkəkcik sapı daşımır, qarğıdalının süpürgəsində erkək, buğdanın sünbülündə isə ikicinsli, erkəkcik sapları olan çiçəklər yerləşir.

Bitkilərin borulu və borusuz qruplara ayrılmasında xüsusi maddədaşıyıcı toxumaların mövcudluğu əsas götürülür. Yosunlarla mamırlarda belə toxumalar inkişaf etmir, qıjıkimilərdə və toxumlu bitkilərdə isə mövcuddur.

Mamırın qamet yaradan yarpaqlı gövdəsi dominant qametofiti təmsil edir. Ziqotdan yaranan sporofit dişi qametofit üzərində ayaqcıq və spor yetişdirən qutucuq şəklində inkişaf edir; bu iki nəslin mənşəyi və çoxalma hüceyrələri fərqlidir.

Tipik çiçək quruluşunda paxlalıların erkəkcik sayı on, xaççiçəklilərinki altı, badımcankimilərinki beş, əksər qırtıckimilərdə isə üçdür. Müqayisə edərkən bitkinin fəsiləsini müəyyənləşdir və erkəkcikləri bir çiçək daxilində say.

Mamır sporu cücərdikdə əvvəl sapvari protonema, ardınca yarpaqlı qametofit yaranır. Bu bitkilərdə toxum, həqiqi kök və xüsusi damar toxumaları inkişaf etmir; torpağa bağlanmanı rizoidlər təmin edir.

Toxumlu bitkilərin hər iki əsas qrupunda kök sistemi, gövdə və yarpaqlar inkişaf edir. Örtülütoxumlular çiçəkləyir və toxumu meyvə daxilində qoruyur, şam kimi çılpaqtoxumluların toxumları isə qoza pulcuqlarında yetişir və meyvə ilə örtülmür.

Çılpaqtoxumlu bitkilər kök sisteminə malik toxumlu bitkilərdir; toxumları meyvə ilə əhatələnmir. Qrupları müqayisə edərkən toxumun mövcudluğunu meyvənin mövcudluğundan ayrıca qiymətləndir.

Bitkilərin təsnifatında aləmdən növə doğru şöbə, sinif, sıra, fəsilə və cins pillələrindən keçilir. Çiçəkli bitkilər şöbəsi daxilində birləpəli və ikiləpəli siniflər ayrılır; fəsilə isə qohum cinsləri birləşdirir.

Paxlalılar ikiləpəlilərə daxildir və onların səciyyəvi meyvəsi paxladır; kəpənəkşəkilli çiçəyin tacı bir yelkən, iki avar və qayığı yaradan iki ləçəkdən qurulur. Bu çiçəklərdə adətən on erkəkcik olur, yarpaqlar üçün isə torvari damarlanma səciyyəvidir.

Yarpaqlı mamırlarda gövdə və yarpaqlar seçilsə də, həqiqi kök yaranmır. Substrata yapışmanı təmin edən sapvari rizoidlər kökdən quruluşca fərqlənir və onunla eyniləşdirilməməlidir.

Mamırlarda mayalanmadan yaranan ziqot spor hazırlayan nəslin başlanğıcıdır; protonema isə sporun cücərməsi ilə yaranır. Ziqotun inkişafından alınan quruluşu onun çoxalmadakı vəzifəsinə görə tanı.

Qıjılarda sporangilər adətən yarpağın alt tərəfində topalar halında yerləşir və qonur rəngdə görünür. Mamırlarda isə sporlar ayaqcıq üzərindəki qutucuqda yetişir; bu yerləşmə fərqi bitki qruplarını tanımağa imkan verir.