İngilis dili, Dinləmə
Dialoqda konkret faktın tapılması: lazım olanı necə eşitmək olar
Dialoqda səslənən çoxlu gün, rəqəm və ad arasından sualın soruşduğu tək faktı tapmağı öyrənəcəksən.
Oxu vaxtı: 4 dəqiqə
Canlı danışıqda insanlar fikirlərini tez-tez elə danışa-danışa düzəldir. Bir cümlədə həm köhnə planı, həm də onu əvəz edən yenisini deyirlər. Yalnız ilk deyilən günü və ya saatı yadda saxlasan, lazım olan yerə səhv vaxtda gələ bilərsən.
İngiliscə dinləmə tapşırığında da eyni şey olur. Dialoqda bir neçə gün, rəqəm və ad səslənir, sual isə onlardan yalnız birini soruşur. Hansının lazım olduğunu necə ayırmaq olar? Yaxşı xəbər: bu, istedad yox, məşqlə gələn vərdişdir.
Niyə lazımdır
Bu bacarıq imtahandan kənarda da işə yarayır: vağzaldakı elanda dəyişən platforma, müəllimin keçirdiyi dərs saatı, dostunun zəngdə dediyi yeni ünvan. Hər dəfə eşitdiyin çox məlumatdan lazım olan bir faktı seçməli olursan.
İmtahanda isə yanlış variantlarda tez-tez dialoqda həqiqətən səslənən sözlər və rəqəmlər olur. Ona görə «bunu eşitdim» hissi kifayət etmir: faktın kimə, hansı zamana və işin hansı hissəsinə aid olduğunu bilməlisən.
İmtahan bu mövzuda nə soruşur?
Bu mövzuda dialoqdan konkret məlumat seçirsən: hadisənin səbəbini, vaxtını, müddətini, məbləği, görüləcək işi və ya bir vərdişdəki dəyişikliyi müəyyənləşdirirsən. Sual ümumi söhbətin nədən getdiyini deyil, onun daxilindəki bir faktı soruşur. Cavab variantında həmin məlumat başqa sözlərlə ifadə oluna bilər. Buna görə eşitdiyin sözlə variantdakı sözün eyniliyindən çox, mənanın uyğunluğunu yoxla.
Qayda
- Sualın hədəfi: əvvəl hansı məlumatı axtardığını müəyyən et. When vaxtı, How long müddəti, Why səbəbi soruşur. Şəxsin adını və sualın keçmişə, indiyə, yoxsa gələcəyə aid olduğunu da nəzərə al.
- Məna uyğunluğu: danışanın dediyini qısa şəkildə öz sözlərinlə ifadə et, sonra variantlarla tutuşdur. Məsələn, at no extra charge əlavə ödəniş tələb olunmadığını bildirir.
- Düzəliş: ilk eşitdiyin məlumatı dərhal cavab sayma. Actually, instead və no longer kimi ifadələrə diqqət yetir; bunlar düzəlişi, əvəzlənməni və əvvəlki vəziyyətin dəyişməsini göstərə bilər.
- Dəqiq sərhəd: rəqəmin nəyə aid olduğunu qeyd et. Bir mərhələnin müddətini bütün işin müddəti ilə, əvvəlki qiyməti indiki qiymətlə qarışdırma. About təxminiliyi, at least isə aşağı həddi bildirir.
- Seçdiyin variantın bütün hissələrini dialoqla yoxla. Vaxt uyğun gəlsə də, şəxs və ya hərəkət səhvdirsə, variant uyğun deyil. Səbəb soruşulanda gündəlik həyatda mümkün görünən izahı deyil, söhbətdə bildirilən səbəbi seç.
Qulağını yoxla
Hər dialoqu oxu, sonra sualın soruşduğu faktı seç. Tələsmə: hər dialoqda tələ var.
Nümunələr
Dialoq: “Is the appointment on Monday?” “It was, but they moved it to Wednesday.” Sual: Görüş hansı gün olacaq?
Həllə bax
Həlli: Çərşənbə günü. Bazar ertəsi əvvəlki tarixdir; ikinci danışan tarixin dəyişdirildiyini bildirir.
Dialoq: “Will the repairs take two days?” “That is just for the roof. The whole job will take five days.” Sual: Bütün təmir neçə gün çəkəcək?
Həllə bax
Həlli: Beş gün. İki gün yalnız damın təmirinə aiddir; sual ümumi müddəti soruşur.
Dialoq: “Why did you choose the evening course?” “The morning lessons clash with my working hours.” Sual: Axşam kursunun seçilmə səbəbi nədir?
Həllə bax
Həlli: Səhər dərsləri iş saatları ilə üst-üstə düşür. Bu məna The morning course conflicts with the speaker’s work schedule variantında da verilir.
Tipik səhv
Dialoq: “I’m flying to Baku on Friday. My brother is coming on Sunday.” Sual: Qardaşı nə vaxt gəlir? Yanlış cavab: cümə, çünki dialoqda ilk eşitdiyim gün odur.
Düzgün cavab: bazar. Sual qardaşı soruşur, onu əsaslandıran ifadə isə My brother is coming on Sunday hissəsidir. Cümə günü danışanın öz uçuşuna aiddir.
Ən çox edilən səhv dialoqda eşidilən rəqəmi və ya sözü variantda görüb onu seçməkdir. Halbuki həmin məlumat əvvəlki plana, başqa şəxsə və ya işin yalnız bir hissəsinə aid ola bilər.
Cavabı seçməzdən əvvəl sualdakı şəxsi, zamanı və tələb olunan məlumatı bir daha tutuşdur və dialoqda onu əsaslandıran ifadəni tap.
Özünü yoxla
Dialoqu oxu: “Will you print the forms?” “Actually, Leyla will print them. I’ll collect the signatures instead.” İkinci danışan hansı işi görəcək?
I’ll collect the signatures instead ikinci danışanın imzaları toplayacağını bildirir. Blankları isə Leyla çap edəcək.
Dialoqu oxu: “How long does the museum tour take?” “The introduction takes ten minutes. The whole tour, including that introduction, lasts about forty-five minutes.” Giriş hissəsi də daxil olmaqla bütün tur nə qədər çəkir?
On dəqiqəlik giriş artıq bütün turun müddətinə daxildir, ona görə onu yenidən əlavə etmirsən. About forty-five minutes dəqiq deyil, təxminən 45 dəqiqə deməkdir.
Dialoqu oxu: “Did you return the jacket because it was too expensive?” “No, the price was fine, but the sleeves were too short.” İkinci danışan gödəkçəni niyə qaytarıb?
Qolların çox qısa olması gödəkçənin ölçüsünün danışana uyğun gəlmədiyini göstərir. Danışan qiymətdən narazı olmadığını bildirir, rəng haqqında isə heç nə demir.