Şəbəkə qurğuları və təhlükəsizlik: hansı qurğu nə iş görür

Marşrutlaşdırıcı təyinat IP-ünvanına və marşrut cədvəlinə əsasən paketin növbəti istiqamətini seçir. Qurğunu tanıyarkən yol seçimini siqnalın bərpası və protokol çevrilməsindən fərqləndir.

Elektron poçtda SMTP göndərişi, IMAP isə serverdə saxlanan məktublara müraciəti təmin edir. Protokolun təyinatını yoxlayarkən məktubu göndərməklə poçt qutusunu oxumağı fərqləndir.

Şəbəkələrarası ekran bağlantıları müəyyən edilmiş qaydalarla süzür, fişinq isə aldadıcı mesaj və səhifələrlə məxfi məlumat toplamağa yönəlir. İki faktorlu autentifikasiyada fərqli növdən iki sübut tələb olunur, məsələn, bildiyin parol və sahib olduğun telefona gələn kod.

Fayla aparan sadə URL-də :// işarəsindən əvvəl protokol, sonra hostun domen adı, ardınca qovluq yolu və fayl adı göstərilir. FTP fayl ötürməyə xidmət edir, domen adının ən sağ hissəsi isə yuxarı səviyyəli domeni bildirir, ölkə domenləri coğrafi mənsubiyyəti göstərir.

Protokolu xidmətin növünə görə ayır: HTTP hipermətn mübadiləsinə, FTP fayl köçürməyə, SMTP məktub göndərməyə xidmət edir. POP3 məktubları qəbul etmək üçündür, TCP isə məlumatın etibarlı və ardıcıl ötürülməsini idarə edir.

Wi-Fi mühafizəsi üçün zavod parolunu güclü parolla əvəz et, WPA3 seç və qurğunun proqram təminatını yenilə. WEP köhnə zəifliklər daşıyır, açıq şəbəkə girişə məhdudiyyət qoymur, WPS-in daim açıq qalması isə əlavə risk yarada bilər.

IPv4 yazılışını yoxlayarkən nöqtə ilə ayrılan dörd onluq ədədin hər birinin 0–255 aralığında olmasına bax. Adi MAC-ünvanda altı cüt onaltılıq rəqəm olur, yalnız 0–9 və A–F işlənir, elektron poçt ünvanında isə @ işarəsi istifadəçi adını domendən ayırır.

Körpü eyni kanal protokolundan istifadə edən seqmentləri birləşdirir və OSI modelinin kanal səviyyəsində işləyir, repiter isə fiziki səviyyədə zəif siqnalı bərpa edir. Şlüzü fərqləndirən xüsusiyyət şəbəkələr arasında protokol çevrilməsidir.

TCP məlumatı hissələrə ayırıb qəbuledicidə ardıcıllığı bərpa edir, IP ünvanlama və yönləndirməyə, HTTPS isə veb mübadiləsinin şifrələnməsinə xidmət edir. DNS ada uyğun IP-ünvanı tapır, DHCP şəbəkə parametrlərini avtomatik verir, FTP fayl köçürür, SMTP məktub göndərir.

Fişinq növünü ayırmaq üçün aldadıcı müraciətin hansı vasitə ilə gəldiyinə bax: SMS üçün smishing, səsli zəng üçün vishing termini işlənir. Pharming zamanı isə düzgün ünvan daxil edilsə belə, ünvanın həlli və ya yönləndirmə mexanizminə müdaxilə saxta sayta aparır.

Ulduzda ayrıca bağlantılar mərkəzdə toplanır, şində hamı ortaq kabeldən asılıdır, sadə halqada isə hər kompüterin iki qonşusu olur və ötürmə dövrə boyunca bir istiqamətdə gedir. Nasazlığın təsirini qiymətləndirərkən ulduzun mərkəzinin və şinin əsas kabelinin bütün şəbəkə üçün vacib olduğunu nəzərə al.

Marşrutlaşdırıcı paketdəki təyinat ünvanını nəzərə alaraq növbəti ötürmə yolunu müəyyənləşdirir. Qurğuları müqayisə edərkən marşrut seçimini protokol çevrilməsindən və siqnalın bərpasından fərqləndir.

Elektron poçtda göndərmə və qəbul ayrı funksiyalardır: SMTP göndərməni, POP3 və IMAP isə serverdə saxlanan məktublara çıxışı təmin edir. Qəbul protokolunu seçərkən məktubun serverdən müştəri proqramına ötürüldüyünə diqqət et.

Wi-Fi qorunmasında WEP köhnəlmişdir, WPA onun çatışmazlıqlarını azaltmaq üçün yaradılmışdır; WPA2 daha güclü AES əsaslı qoruma tətbiq edir. WPA3 parol təxmininə qarşı müdafiəni təkmilləşdirir, müqayisədə bu təhlükəsizlik fərqlərini nəzərə al.

Xidmətləri funksiyalarına görə ayır: poçtda SMTP göndərməni, POP3 və IMAP məktublara serverdən çıxışı təmin edir, HTTPS veb rabitəsini şifrləyir. DNS domen adına uyğun IP ünvanını tapır, FTP isə fayl mübadiləsinə xidmət edir.

Poçt protokollarını məktubun hərəkətinə görə tanı: SMTP məktubu göndərir, POP3 və IMAP serverdəki məktubları əldə etməyə imkan verir. Veb resurslarına baxışı, fayl köçürməsini və domen adının həllini poçt funksiyaları ilə qarışdırma.

Şifrləmədən istifadə edən VPN qurğu ilə VPN serveri arasındakı trafiki qorunan tuneldən keçirir. Bütün İnternet trafikinin qorunması tələb edilirsə, onun hamısının həmin tunelə yönəldilməsinə diqqət et.

Anlayışları funksiyasına görə fərqləndir: URL resursun yerini bildirir, brauzer veb məzmununu göstərir, provayder İnternet bağlantısı təqdim edir. Hipermətn keçidlər vasitəsilə başqa mətn hissələrinə və sənədlərə keçməyə imkan verir.

OSI modelində körpü kanal səviyyəsində şəbəkə seqmentlərini əlaqələndirir, marşrutlaşdırıcı isə şəbəkə səviyyəsində paketlərin yolunu müəyyənləşdirir. Şlüzün protokolları çevirməsini bu iki qurğunun işindən fərqləndir.

Protokolu xidmətinə görə tanı: NNTP xəbər qruplarında məqalə mübadiləsinə, DHCP qurğuların IP parametrlərini avtomatik almasına xidmət edir. HTTPS brauzerlə veb server arasındakı rabitəni şifrləyərək ötürülən məlumatları qoruyur.

Wi-Fi təhlükəsizliyində müasir şifrləmə və güclü parol əsasdır; WPA3 parol təxmininə qarşı WPA2 ilə müqayisədə əlavə müdafiə verir, WEP isə köhnəlmişdir. SSID gizlətməni və MAC süzgəcini şifrləmənin əvəzi sayma, standart parolu dəyiş.

Şəbəkənin növünü əhatə etdiyi əraziyə görə müəyyənləşdir: LAN məhdud yerli sahəni, MAN şəhər və ya bölgəni, WAN isə geniş coğrafi ərazini əhatə edir. Ünvan anlayışını bu təsnifatla qarışdırma, nümunədə kompüterlərin yerləşdiyi ərazinin miqyasına bax.

Körpü lokal şəbəkənin hissələri arasında kadrları ötürür və bu zaman rabitə protokolunu dəyişmir. Qurğuları fərqləndirərkən diqqət et: müxtəlif protokollar arasında çevirmə şlüzün funksiyasıdır.

Təyinatları ayırd et: FTP fayl mübadiləsinə, SMTP məktub göndərməyə, POP3 məktubları serverdən götürməyə, HTTP isə veb məzmunun ötürülməsinə xidmət edir. DNS ada uyğun IP ünvanını tapır, IP paketlərin ünvanlanmasını və şəbəkələr arasında çatdırılmasını təmin edən protokoldur, HTML isə sənədin quruluşunu işarələyən dildir.

Zərərli proqramı davranışına görə tanı: troyan yararlı vasitə təsiri bağışlayaraq gizli zərərli əməliyyatlar yerinə yetirir, soxulcan şəbəkədə avtomatik çoxalıb yayılır, casus proqram isə fəaliyyəti izləyib məlumatları kənara ötürür. Faylları şifrlə bağlayıb ödəniş istəmək ayrıca zərərli proqram davranışıdır.