İnformatika, Mətn prosessorları

Mətnin redaktəsi və formatlanması

Dərslik: İnformatika, 8-ci sinif, «Mətn redaktorunun obyektləri», səh. 82
Dərslik: İnformatika, 7-ci sinif, «Mətn redaktorunda cədvəl», səh. 31
Dərslik: İnformatika, 7-ci sinif, «Mətn redaktorunda diaqram», səh. 34
Dərslik: İnformatika, 7-ci sinif, «Şəklin atributları», səh. 37
Dərslik: İnformatika, 6-cı sinif, «Mətnin görünüşünün yaxşılaşdırılması», səh. 26
Dərslik: İnformatika, 6-cı sinif, «Abzasın formatlanması», səh. 29

İmtahan bu mövzuda nə soruşur?

İmtahanda əməliyyatlar ardıcıllığından sonra mətnin məzmununu, yazılışını və abzasın düzləndirilməsini müəyyənləşdirirsən. Sözlərin uzunluğuna və informasiya həcminə görə format seçmək, silmə, kəsmə və yapışdırmadan sonra qalan hərfləri saymaq da tələb olunur. Hər addımda seçilmiş hissəni, kursorun yerini və mübadilə buferinin məzmununu izlə.

Qayda

Redaktə mətnə əlavə etmək, silmək və məzmunu dəyişməkdir. Formatlama isə mətnin görünüşünü dəyişir; hərflərin sayını artırmır.
Simvol formatı şrifti, ölçünü, rəngi və yazılışı əhatə edir. B qalın, I kursiv, U altından xətli yazılış verir. Seçilmiş hissəyə bir neçə format birlikdə tətbiq oluna bilər.
Abzas Enter ilə tamamlanır; avtomatik sətir keçidi yeni abzas yaratmır. Word proqramında Ctrl+L sola, Ctrl+R sağa, Ctrl+E mərkəzə, Ctrl+J hər iki tərəfə düzləndirir. Kursorun abzas daxilində olması kifayətdir. Girinti və sətirlərarası interval da abzasın görünüşünü dəyişir.
Mübadilə buferi köçürülən hissəni saxlayır. Ctrl+C surət çıxarır, mənbə yerində qalır. Ctrl+X seçimi kəsərək sənəddən çıxarır. Ctrl+V buferdəkini yerləşdirir; mətn seçilibsə, onu əvəz edir. Yeni köçürmə və ya kəsmə buferin əvvəlki məzmununu dəyişir.
Silmə zamanı seçim yoxdursa, Backspace soldakı, Delete sağdakı simvolu silir. Seçim varsa, seçilmiş hissə silinir. Ox klavişləri kursoru hərəkət etdirir, simvol sayını dəyişmir.
Simvol sayı hesablanarkən tapşırığın şərtini əsas götür. Yalnız hərflər soruşulursa, boşluqları sayma. Bir simvol üçün 16 bit qəbul edilərsə, $n=V/16$ ; burada $V$ bitlə həcm, $n$ simvol sayıdır.
Sənəd obyektləri arasında cədvəl, diaqram, şəkil və düstur var. Cədvəldə sətir və sütun əlavə etmək, xanaları birləşdirmək mümkündür. Sütunlu diaqram qiymətləri müqayisə etməyə, dairəvi diaqram bütövün paylarını göstərməyə uyğundur. Şəklin ölçülərini dəyişmək olar. Sadə indekslər üçün üst və alt indeksdən, mürəkkəb ifadələr üçün düstur redaktorundan istifadə olunur.

Nümunələr

“Ay parlayır.” mətnində “Ay” sözünü köçürüb “parlayır” sözünün yerinə yapışdırırsan, sonra Ctrl+E basırsan. Nəticə: “Ay Ay.” — mərkəzə düzləndirilmiş abzas. Nöqtə seçimə daxil olmadığından qalır.

Sənəddə 12 “dəniz” sözü var. Üçünü silir, qalanlarının hamısını köçürürsən. Seçimi ləğv edib sonda iki dəfə yapışdırırsan. Söz sayı $9+2\times9=27$ , hərf sayı $27\times5=135$ olur.

“Bulud” sözünün həcmi hər simvola 16 bit ayrıldıqda $5\times16=80$ bitdir. Sözü seçib B və U düymələrini aktivləşdirsən, Bulud alınar; həcm hesabında istifadə edilən simvol sayı dəyişməz.

Tipik səhv

Surət çıxarmağı silmə saymaq və seçimin üzərinə yapışdırmanı əlavə kimi hesablamaq nəticəni pozur. Əvvəl seçimi yoxla, sonra mətnə nə əlavə olunduğunu, nəyin silindiyini qeyd et. Abzasın düzləndirilməsini sözün yazılışı ilə qarışdırma.